<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X58n1029"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1029 一乘决疑论</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 1029 一乘决疑论</title> <author>淸 彭际淸述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">58</idno>.<idno type="no">1029</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">一乘决疑论</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00589"> <charName>CBETA CHARACTER CB00589</charName> <mapping cb:dec="983629" type="PUA">U+F024D</mapping> <mapping type="unicode">U+3D4E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>涧</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[涧-日+月]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01481"> <charName>CBETA CHARACTER CB01481</charName> <mapping cb:dec="984521" type="PUA">U+F05C9</mapping> <mapping type="unicode">U+24039</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>濬</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[泳-永+(虍-七+(一/八/八/目))]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02133"> <charName>CBETA CHARACTER CB02133</charName> <mapping cb:dec="985173" type="PUA">U+F0855</mapping> <mapping type="unicode">U+2E214</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[糸*系]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15145"> <charName>CBETA CHARACTER CB15145</charName> <mapping cb:dec="998185" type="PUA">U+F3B29</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+262B1</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罣</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@(企-止))/圭]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-06-06T14:05:32"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0704b" n="0704b"/> <lb ed="X" n="0704b01"/> <lb ed="X" n="0704b02"/><cb:docNumber>No. 1029</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0704b03"/><lb ed="R104" n="0149a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>一乘决疑论</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0704b04"/> <lb ed="X" n="0704b05"/><lb ed="R104" n="0149a02"/><byline cb:type="author">知归学人 彭际淸 述</byline> <lb ed="X" n="0704b06"/><lb ed="R104" n="0149a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一乘决疑论</cb:mulu><p xml:id="pX58p0704b0601">予初习儒书。执泥文字。效昌黎韩氏语。妄著论排<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0704b07"/><lb ed="R104" n="0149a04"/>然实未知<persName>佛</persName>之为<persName>佛</persName>。果何如者也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0704b0701" n="0704b0701"/><anchor xml:id="beg0704b0701" n="0704b0701"/>已<anchor xml:id="end0704b0701"/>而究生死之说。 <lb ed="X" n="0704b08"/><lb ed="R104" n="0149a05"/>瞿然有省。始知迴向心地。从宋明诸先辈论学书。窥 <lb ed="X" n="0704b09"/><lb ed="R104" n="0149a06"/>寻端緖。稍稍识孔颜学脉。而于明道象山阳明梁溪 <lb ed="X" n="0704b10"/><lb ed="R104" n="0149a07"/>四先生。尤服膺弗失。以四先生深造之旨。证之<persName>佛</persName>氏。 <lb ed="X" n="0704b11"/><lb ed="R104" n="0149a08"/>往往而合。然四先生中。独阳明王氏无显然排<persName>佛</persName>语。 <lb ed="X" n="0704b12"/><lb ed="R104" n="0149a09"/>而明道象山梁溪所论著。入主出奴。时或不免。岂世 <lb ed="X" n="0704b13"/><lb ed="R104" n="0149a10"/>出世间。其为道固不可得而同与。抑法海无边。罕能 <lb ed="X" n="0704b14"/><lb ed="R104" n="0149a11"/>尽其原底与。予畜疑久之。累数年而後决。莲花经云。 <lb ed="X" n="0704b15"/><lb ed="R104" n="0149a12"/>十方<persName>佛</persName>土中。唯有一乘法。无二亦无三。除<persName>佛</persName>方便说。 <lb ed="X" n="0704b16"/><lb ed="R104" n="0149a13"/>但以假名字。引道于众生。予读孔氏书。得其密意。以 <lb ed="X" n="0704b17"/><lb ed="R104" n="0149a14"/>易繫无方中庸无倚之旨。游于花严藏海。世出世间。 <lb ed="X" n="0704b18"/><lb ed="R104" n="0149a15"/>圆融无碍。始知此土圣人。多是大权菩萨。方便示现。 <lb ed="X" n="0704b19"/><lb ed="R104" n="0149a16"/>乃以名字不同。横生异见。鬥争无<anchor xml:id="nkr_note_add_0704b1901" n="0704b1901"/><anchor xml:id="beg0704b1901" n="0704b1901"/>已<anchor xml:id="end0704b1901"/>。不亦大可悲乎。 <lb ed="X" n="0704b20"/><lb ed="R104" n="0149a17"/>既自信于中。又惧天下万世之疑。不能直决也。因疏 <lb ed="X" n="0704b21"/><lb ed="R104" n="0149a18"/>畅其说。以解诸儒之惑。以究竟一乘之旨。自四先生 <lb ed="X" n="0704b22"/><lb ed="R104" n="0149b01"/>外。有显然排<persName>佛</persName>者。幷附论之。</p> <lb ed="X" n="0704b23"/><lb ed="R104" n="0149b02"/><p xml:id="pX58p0704b2301">程子曰。<persName>佛</persName>学只是以生死恐动人。圣贤以生死为本 <lb ed="X" n="0704b24"/><lb ed="R104" n="0149b03"/>分事。无可惧。故不论生死。知归子曰。朝闻道。夕死可 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0704c" n="0704c"/> <lb ed="X" n="0704c01"/><lb ed="R104" n="0149b04"/>矣。然则未闻道而死。其可不谓之虚生乎。夫虚生者。 <lb ed="X" n="0704c02"/><lb ed="R104" n="0149b05"/>圣人之所甚惧也。是故。学易而假年。发愤而忘老。其 <lb ed="X" n="0704c03"/><lb ed="R104" n="0149b06"/>为性命之忧。岂不大哉。<persName>佛</persName>言生死事大。正欲<g ref="#CB15081">策</g>人闻 <lb ed="X" n="0704c04"/><lb ed="R104" n="0149b07"/>道耳。何尝怖死哉。故曰不生不灭。名一往来而实无 <lb ed="X" n="0704c05"/><lb ed="R104" n="0149b08"/>往来。只作寻常本分事说也。</p> <lb ed="X" n="0704c06"/><lb ed="R104" n="0149b09"/><p xml:id="pX58p0704c0601">程子曰。传灯录诸人如有达者。临死时决定当寻一 <lb ed="X" n="0704c07"/><lb ed="R104" n="0149b10"/>尺布裹头而死。必不肯削发胡服而终也。知归子曰。 <lb ed="X" n="0704c08"/><lb ed="R104" n="0149b11"/>法法不相知。法法不相到。法法空寂。法法平等。如以 <lb ed="X" n="0704c09"/><lb ed="R104" n="0149b12"/>一尺布为实法。则世间以尺布裹头而死者。其皆得 <lb ed="X" n="0704c10"/><lb ed="R104" n="0149b13"/>谓之闻道邪。古之人固有断发纹身而称中权者。又 <lb ed="X" n="0704c11"/><lb ed="R104" n="0149b14"/>何说也。不知实际理地。不受一尘。四大本空。尺布何 <lb ed="X" n="0704c12"/><lb ed="R104" n="0149b15"/>有。若论<persName>佛</persName>事门中。竿木随身。逢场作戏。其为尺布也。 <lb ed="X" n="0704c13"/><lb ed="R104" n="0149b16"/>多矣。即安得以我之所馀。傲彼之不足也。</p> <lb ed="X" n="0704c14"/><lb ed="R104" n="0149b17"/><p xml:id="pX58p0704c1401">程子曰。<persName>佛</persName>氏之術。其为忠孝仁義。皆以为不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0704c1401" n="0704c1401"/><anchor xml:id="beg0704c1401" n="0704c1401"/>已<anchor xml:id="end0704c1401"/>。直 <lb ed="X" n="0704c15"/><lb ed="R104" n="0149b18"/>欲和这些秉彝都消杀得尽。然後可以为道。然而毕 <lb ed="X" n="0704c16"/><lb ed="R104" n="0150a01"/>竟消杀不得。如人之有耳目口鼻。则须有此识。人之 <lb ed="X" n="0704c17"/><lb ed="R104" n="0150a02"/>有喜怒哀乐。亦其性之自然。今必尽绝为得天真。是 <lb ed="X" n="0704c18"/><lb ed="R104" n="0150a03"/>丧天真也。知归子曰。此殆非<persName>佛</persName>氏之言也。<persName>佛</persName>言以无 <lb ed="X" n="0704c19"/><lb ed="R104" n="0150a04"/>我无人无众生无寿者。修一切善法。即得阿耨多罗 <lb ed="X" n="0704c20"/><lb ed="R104" n="0150a05"/>三藐三菩提。淸净海中。本无一法。而不捨一法。忠孝 <lb ed="X" n="0704c21"/><lb ed="R104" n="0150a06"/>仁義。感而遂通。如谷响应声。来无所从。去无所至。又 <lb ed="X" n="0704c22"/><lb ed="R104" n="0150a07"/>孰为不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0704c2201" n="0704c2201"/><anchor xml:id="beg0704c2201" n="0704c2201"/>已<anchor xml:id="end0704c2201"/>哉。必以消杀秉彙为<persName>佛</persName>罪。则未知夫世 <lb ed="X" n="0704c23"/><lb ed="R104" n="0150a08"/>之能报亲恩者。固未有如<persName>佛</persName>者也。天<persName>佛</persName>者非他。觉圆 <lb ed="X" n="0704c24"/><lb ed="R104" n="0150a09"/>满而<anchor xml:id="nkr_note_add_0704c2401" n="0704c2401"/><anchor xml:id="beg0704c2401" n="0704c2401"/>已<anchor xml:id="end0704c2401"/>矣。觉圆满故。所有一切众生之类。若胎生。若 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0705a" n="0705a"/> <lb ed="X" n="0705a01"/><lb ed="R104" n="0150a10"/>卵生。若湿生。若化生。若有色。若无色。若有想。若无想。 <lb ed="X" n="0705a02"/><lb ed="R104" n="0150a11"/>若非有想。若非无想。我皆令入无馀涅槃而灭度之。 <lb ed="X" n="0705a03"/><lb ed="R104" n="0150a12"/>如是灭度无量无数无边众生。实无众生得灭度者。 <lb ed="X" n="0705a04"/><lb ed="R104" n="0150a13"/>是之谓穷尽生之流。穷尽生之流者。擧十方世界之 <lb ed="X" n="0705a05"/><lb ed="R104" n="0150a14"/>为人子者而胥觉之矣。是之谓究竟生之原。究竟生 <lb ed="X" n="0705a06"/><lb ed="R104" n="0150a15"/>之原者。擧十方世界之为人父为人母者而胥觉之 <lb ed="X" n="0705a07"/><lb ed="R104" n="0150a16"/>矣。孝莫大焉。慈莫加焉。姑以其迹言之。<name role="" type="person">净饭王</name>之生 <lb ed="X" n="0705a08"/><lb ed="R104" n="0150a17"/>也。得无生忍。其殁也。生净居天。而摩邪夫人亦且升 <lb ed="X" n="0705a09"/><lb ed="R104" n="0150a18"/>天宫。坐道场。为善财童子说菩萨大愿智幻解脱门。 <lb ed="X" n="0705a10"/><lb ed="R104" n="0150b01"/>使<persName>佛</persName>不離王宫。正位金轮。其荣施所生。亦不过受宗 <lb ed="X" n="0705a11"/><lb ed="R104" n="0150b02"/>庙之享。保子孙之祚而<anchor xml:id="nkr_note_add_0705a1101" n="0705a1101"/><anchor xml:id="beg0705a1101" n="0705a1101"/>已<anchor xml:id="end0705a1101"/>。其遂能断生死苦轮乎哉。 <lb ed="X" n="0705a12"/><lb ed="R104" n="0150b03"/>耳目口舌之欲。喜怒哀乐之情。苟逐于物。皆私意也。 <lb ed="X" n="0705a13"/><lb ed="R104" n="0150b04"/>绝之可也。不断婬怒痴。亦不与俱。绝无所绝。是名如 <lb ed="X" n="0705a14"/><lb ed="R104" n="0150b05"/>来。随顺觉性。其得为丧天真乎。是故。圣之为圣。在于 <lb ed="X" n="0705a15"/><lb ed="R104" n="0150b06"/>意必固我既亡之後。复于喜怒哀乐未发之先。亦若 <lb ed="X" n="0705a16"/><lb ed="R104" n="0150b07"/>是而<anchor xml:id="nkr_note_add_0705a1601" n="0705a1601"/><anchor xml:id="beg0705a1601" n="0705a1601"/>已<anchor xml:id="end0705a1601"/>矣。</p> <lb ed="X" n="0705a17"/><lb ed="R104" n="0150b08"/><p xml:id="pX58p0705a1701">程子曰。今语道。则须待要寂灭湛静。形如槁木。心如 <lb ed="X" n="0705a18"/><lb ed="R104" n="0150b09"/>死<g ref="#CB01926">灰</g>。所贵乎智周天地万物而不遗。又幾时要如死 <lb ed="X" n="0705a19"/><lb ed="R104" n="0150b10"/><g ref="#CB01926">灰</g>。所贵动容周旋中礼。又幾时要如槁木。知归子曰。 <lb ed="X" n="0705a20"/><lb ed="R104" n="0150b11"/>吾读花严经。时识得此意。曹溪亦云。第一莫著空。</p> <lb ed="X" n="0705a21"/><lb ed="R104" n="0150b12"/><p xml:id="pX58p0705a2101">程子曰。<persName>佛</persName>以所贱轻施于人。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0705a2101" n="0705a2101"/><anchor xml:id="beg0705a2101" n="0705a2101"/>己<anchor xml:id="end0705a2101"/>不为君臣父子夫 <lb ed="X" n="0705a22"/><lb ed="R104" n="0150b13"/>妇之道而容人为之。若以率人。是绝类也。知归子曰。 <lb ed="X" n="0705a23"/><lb ed="R104" n="0150b14"/>有漏国土。妄想所成。圣人因幻起幻。即幻归真。物各 <lb ed="X" n="0705a24"/><lb ed="R104" n="0150b15"/>付物。原自一<g ref="#CB02133">丝</g>不挂。一毫不著。尧舜事业。如太山上 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0705b" n="0705b"/> <lb ed="X" n="0705b01"/><lb ed="R104" n="0150b16"/>一点浮雲过目。程子亦言之矣。<persName>佛</persName>方欲普度四生入 <lb ed="X" n="0705b02"/><lb ed="R104" n="0150b17"/>无馀涅槃。又何尝以所贱施人。使人尽从<persName>佛</persName>教。同入 <lb ed="X" n="0705b03"/><lb ed="R104" n="0150b18"/>泥洹。不难转五浊。成净土。是则九品莲台。不離当处。 <lb ed="X" n="0705b04"/><lb ed="R104" n="0151a01"/>永辞胎狱。成就莊严。何忧绝类邪。如谓胎生是实化 <lb ed="X" n="0705b05"/><lb ed="R104" n="0151a02"/>生为妄。不知混沌初开。始生之人。何胎所出。虱生于 <lb ed="X" n="0705b06"/><lb ed="R104" n="0151a03"/>肌。萤生于草。浊者既尔。净亦宜然。微者既尔。巨亦宜 <lb ed="X" n="0705b07"/><lb ed="R104" n="0151a04"/>然。</p> <lb ed="X" n="0705b08"/><lb ed="R104" n="0151a05"/><p xml:id="pX58p0705b0801">程子曰。释氏只到止处。无用处。无礼義。又曰。释氏子 <lb ed="X" n="0705b09"/><lb ed="R104" n="0151a06"/>敬以直内则有之。義以方外则未之有也。故滞固者 <lb ed="X" n="0705b10"/><lb ed="R104" n="0151a07"/>入于枯槁。疏通者归于放肆。此<persName>佛</persName>之教所以为隘也。 <lb ed="X" n="0705b11"/><lb ed="R104" n="0151a08"/>又曰释氏说道。譬如以管窥天。只务直上去。唯见一 <lb ed="X" n="0705b12"/><lb ed="R104" n="0151a09"/>偏。不见四旁。故不能处事。又曰。释氏唯务上达而无 <lb ed="X" n="0705b13"/><lb ed="R104" n="0151a10"/>下学。然则其上达处岂有是也。孟子曰。尽其心者。知 <lb ed="X" n="0705b14"/><lb ed="R104" n="0151a11"/>其性也。彼所谓识心见性是也。若存心养性则无之 <lb ed="X" n="0705b15"/><lb ed="R104" n="0151a12"/>矣。知归子曰。程子此语。以讥定性声闻及豁达狂禅。 <lb ed="X" n="0705b16"/><lb ed="R104" n="0151a13"/>则诺。真见心者。体用一如。浑无内外。有内有外。则有 <lb ed="X" n="0705b17"/><lb ed="R104" n="0151a14"/>所住矣。无所住而生其心。故寂而常照。用而常寂。初 <lb ed="X" n="0705b18"/><lb ed="R104" n="0151a15"/>未尝专内而遗外也。严净毘尼。勤行六度。不尽有为。 <lb ed="X" n="0705b19"/><lb ed="R104" n="0151a16"/>不住无为。初未尝语上而遗下也。达摩西来。九年面 <lb ed="X" n="0705b20"/><lb ed="R104" n="0151a17"/>壁。赵州除二时粥饭外。无杂用心。长养护持。其勤若 <lb ed="X" n="0705b21"/><lb ed="R104" n="0151a18"/>此。谓一知而遂<anchor xml:id="nkr_note_add_0705b2101" n="0705b2101"/><anchor xml:id="beg0705b2101" n="0705b2101"/>己<anchor xml:id="end0705b2101"/>乎。<persName>佛</persName>为二乘弟子说沙弥戒比丘 <lb ed="X" n="0705b22"/><lb ed="R104" n="0151b01"/>戒。为在家二众说五戒八关斋戒。为大乘弟子说菩 <lb ed="X" n="0705b23"/><lb ed="R104" n="0151b02"/>萨戒。或宽或严。或详或略。大要使人因其所居之位。 <lb ed="X" n="0705b24"/><lb ed="R104" n="0151b03"/>曲为之防。止恶而进善。识心达本。解无为法。只务直 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0705c" n="0705c"/> <lb ed="X" n="0705c01"/><lb ed="R104" n="0151b04"/>上。岂不信然。然亦何偏之有。乃其示现入山。示行苦 <lb ed="X" n="0705c02"/><lb ed="R104" n="0151b05"/>行。既成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0705c0201" n="0705c0201"/><anchor xml:id="beg0705c0201" n="0705c0201"/>已<anchor xml:id="end0705c0201"/>。偕诸梵侣。兰若安居。远離喧愦。诚以大 <lb ed="X" n="0705c03"/><lb ed="R104" n="0151b06"/>火宅中。五欲所缠。八风所鼓。种种退缘。无时暂息。一 <lb ed="X" n="0705c04"/><lb ed="R104" n="0151b07"/>入此门。绝无<g ref="#CB15145">罣</g>碍。闻法得果。直至泥洹。是为入道最 <lb ed="X" n="0705c05"/><lb ed="R104" n="0151b08"/>勝方便。故曰百工居肆以成其事。君子学以致其道。 <lb ed="X" n="0705c06"/><lb ed="R104" n="0151b09"/>其不以此哉。至教相所垂。又往往与儒言相表裡。梵 <lb ed="X" n="0705c07"/><lb ed="R104" n="0151b10"/>网经言孝名为戒。修净业者。以孝养父母为第一福 <lb ed="X" n="0705c08"/><lb ed="R104" n="0151b11"/>田。而以臣欺君子欺父为大恶。其他槪可推矣。或谓 <lb ed="X" n="0705c09"/><lb ed="R104" n="0151b12"/>由<persName>佛</persName>之说。一切法空。则忠孝皆为赘设。不知夫忠孝 <lb ed="X" n="0705c10"/><lb ed="R104" n="0151b13"/>者吾固有之心。非作而致之也。解一切法空。无以後 <lb ed="X" n="0705c11"/><lb ed="R104" n="0151b14"/>起者汩之。则忠孝亦行所无事而<anchor xml:id="nkr_note_add_0705c1101" n="0705c1101"/><anchor xml:id="beg0705c1101" n="0705c1101"/>已<anchor xml:id="end0705c1101"/>。而又何赘焉。如 <lb ed="X" n="0705c12"/><lb ed="R104" n="0151b15"/>不解一切法空。则忠孝翻成繫缚。何则。殉于名。激于 <lb ed="X" n="0705c13"/><lb ed="R104" n="0151b16"/>气。牵于情。与淸净心不相应故。然则由<persName>佛</persName>之道。师其 <lb ed="X" n="0705c14"/><lb ed="R104" n="0151b17"/>心。勿泥其迹。岂独不戾乎名教。抑深有助焉。异同之 <lb ed="X" n="0705c15"/><lb ed="R104" n="0151b18"/>论。不可<anchor xml:id="nkr_note_add_0705c1501" n="0705c1501"/><anchor xml:id="beg0705c1501" n="0705c1501"/>已<anchor xml:id="end0705c1501"/>乎。</p> <lb ed="X" n="0705c16"/><lb ed="R104" n="0152a01"/><p xml:id="pX58p0705c1601">程子论地狱曰。至诚贯天地。人尙有不化。焉有立伪 <lb ed="X" n="0705c17"/><lb ed="R104" n="0152a02"/>教而人可化乎。又曰。释氏之说。其归欺诈。始以世界 <lb ed="X" n="0705c18"/><lb ed="R104" n="0152a03"/>为幻妄。而谓有天宫。後亦以天为妄。卒归之无。知归 <lb ed="X" n="0705c19"/><lb ed="R104" n="0152a04"/>子曰。以地狱天宫为伪教者。将谓六经所弗道邪。夫 <lb ed="X" n="0705c20"/><lb ed="R104" n="0152a05"/>六经之严鬼神。炳如矣。有情焉。有状焉。有言语诏告 <lb ed="X" n="0705c21"/><lb ed="R104" n="0152a06"/>焉。皇矣上帝。临下有赫。其于人也。或命之。或顾之。或 <lb ed="X" n="0705c22"/><lb ed="R104" n="0152a07"/>憎且怒之。福极之数。有主之者矣。紫微帝庭。太乙所 <lb ed="X" n="0705c23"/><lb ed="R104" n="0152a08"/>部。悬象著明。昭昭在上矣。非天宫之证邪。文王陟降。 <lb ed="X" n="0705c24"/><lb ed="R104" n="0152a09"/>在帝左右。其生天之谓矣。周公请代武王曰。予仁若 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0706a" n="0706a"/> <lb ed="X" n="0706a01"/><lb ed="R104" n="0152a10"/>考。能多才多艺。能事鬼神。使死而无知。公之言其欺 <lb ed="X" n="0706a02"/><lb ed="R104" n="0152a11"/>诞矣乎。至如鲧之为熊。彭生之为豕。伯有浑良父之 <lb ed="X" n="0706a03"/><lb ed="R104" n="0152a12"/>为厉。缘业所感。因果无差。是决不可得而泯灭者也。 <lb ed="X" n="0706a04"/><lb ed="R104" n="0152a13"/>于地狱又何疑焉。夫三界罪福。都由心造。如镜取影。 <lb ed="X" n="0706a05"/><lb ed="R104" n="0152a14"/>妍醜在人。镜体本虚。影何可得。楞严经明七趣轮转 <lb ed="X" n="0706a06"/><lb ed="R104" n="0152a15"/>妄想受生。妄想随业。于妙圆明无作本心。都无所著。 <lb ed="X" n="0706a07"/><lb ed="R104" n="0152a16"/>是故。了心则即幻恒真。迷本则全真是幻。<persName>佛</persName>说是有。 <lb ed="X" n="0706a08"/><lb ed="R104" n="0152a17"/>有本不有。<persName>佛</persName>说是无。无即非无。坐断有无。方明中道。 <lb ed="X" n="0706a09"/><lb ed="R104" n="0152a18"/>岂边见之所能测乎。</p> <lb ed="X" n="0706a10"/><lb ed="R104" n="0152b01"/><p xml:id="pX58p0706a1001">伊川程子曰。释氏要屛事。不问者事合有邪。合无邪。 <lb ed="X" n="0706a11"/><lb ed="R104" n="0152b02"/>若是合有。又安可屛。若是合无。自然无了。更屛甚么。 <lb ed="X" n="0706a12"/><lb ed="R104" n="0152b03"/>又曰。学<persName>佛</persName>者都要忘是非。是非安可忘得。自有许多 <lb ed="X" n="0706a13"/><lb ed="R104" n="0152b04"/>道理。何事忘为。人只为物所役。便苦事多。若物各付 <lb ed="X" n="0706a14"/><lb ed="R104" n="0152b05"/>物。便役物也。知归子曰。屛事之说。盖为初機学人。未 <lb ed="X" n="0706a15"/><lb ed="R104" n="0152b06"/>获本明。多诸障碍。故令暂息尘劳。回光自照。所谓制 <lb ed="X" n="0706a16"/><lb ed="R104" n="0152b07"/>心一处。无事不办。是为入道方便。而非究竟地也。程 <lb ed="X" n="0706a17"/><lb ed="R104" n="0152b08"/>子亦尝教人静坐矣。不有类于屛事者邪。若真见心 <lb ed="X" n="0706a18"/><lb ed="R104" n="0152b09"/>者不如此。舍利弗宴坐林中。维摩诘语之言。夫宴坐 <lb ed="X" n="0706a19"/><lb ed="R104" n="0152b10"/>者。不于三界现身意。是为宴坐。不起灭定而现诸威 <lb ed="X" n="0706a20"/><lb ed="R104" n="0152b11"/>仪。是为宴坐。不舍道法而现凡夫事。是为宴坐。心不 <lb ed="X" n="0706a21"/><lb ed="R104" n="0152b12"/>住内。亦不在外。是为宴坐。于诸见不动。而修行三十 <lb ed="X" n="0706a22"/><lb ed="R104" n="0152b13"/>七品。是为宴坐。不断烦恼而入涅槃。是为宴坐。若能 <lb ed="X" n="0706a23"/><lb ed="R104" n="0152b14"/>如是坐者。<persName>佛</persName>所印可。大鉴亦言。若欲成就种智。须达 <lb ed="X" n="0706a24"/><lb ed="R104" n="0152b15"/>一相三昧。一行三昧。于一切处而不住相。于彼相中 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0706b" n="0706b"/> <lb ed="X" n="0706b01"/><lb ed="R104" n="0152b16"/>不生憎爱。亦无取舍。不念利益成壞等事。安闲恬静。 <lb ed="X" n="0706b02"/><lb ed="R104" n="0152b17"/>虚融憺泊。此名一相三昧。若于一切处行住坐卧。纯 <lb ed="X" n="0706b03"/><lb ed="R104" n="0152b18"/>一直心。不动道场。真成净土。是名一行三昧。具二三 <lb ed="X" n="0706b04"/><lb ed="R104" n="0153a01"/>昧。复有何事而可屛邪。至如一切是非。当体空寂。忘 <lb ed="X" n="0706b05"/><lb ed="R104" n="0153a02"/>则成顽。执亦是病。唯一直心。圆融法界。不起分别。成 <lb ed="X" n="0706b06"/><lb ed="R104" n="0153a03"/>就莊严。物各付物。其在斯乎。诗云。不识不知。顺帝之 <lb ed="X" n="0706b07"/><lb ed="R104" n="0153a04"/>则。又曰。奏假无言。时靡有争。何是非之可执。亦安用 <lb ed="X" n="0706b08"/><lb ed="R104" n="0153a05"/>忘为哉。</p> <lb ed="X" n="0706b09"/><lb ed="R104" n="0153a06"/><p xml:id="pX58p0706b0901">程子曰。圣人本天。释氏本心。知归子曰。後天而奉天 <lb ed="X" n="0706b10"/><lb ed="R104" n="0153a07"/>时。是之谓本天。先天而天弗违。又将安本邪。乾知大 <lb ed="X" n="0706b11"/><lb ed="R104" n="0153a08"/>始。亦本心而<anchor xml:id="nkr_note_add_0706b1101" n="0706b1101"/><anchor xml:id="beg0706b1101" n="0706b1101"/>已<anchor xml:id="end0706b1101"/>矣。</p> <lb ed="X" n="0706b12"/><lb ed="R104" n="0153a09"/><p xml:id="pX58p0706b1201">程子曰。若谓既反之气。复将为方伸之气。则殊与天 <lb ed="X" n="0706b13"/><lb ed="R104" n="0153a10"/>地不相似。天地之化。自然生生不穷。如鼻息然。不必 <lb ed="X" n="0706b14"/><lb ed="R104" n="0153a11"/>假吸以为呼气。又曰游魂为变。既是变。则存者亡。坚 <lb ed="X" n="0706b15"/><lb ed="R104" n="0153a12"/>者腐。更无物也。知归子曰。盈天地间。一灵而<anchor xml:id="nkr_note_add_0706b1501" n="0706b1501"/><anchor xml:id="beg0706b1501" n="0706b1501"/>已<anchor xml:id="end0706b1501"/>矣。气 <lb ed="X" n="0706b16"/><lb ed="R104" n="0153a13"/>不足以尽之。灵乘气而有生。犹龙乘雲而为雨。雲有 <lb ed="X" n="0706b17"/><lb ed="R104" n="0153a14"/>起灭而龙自若也。气有聚散而灵自若也。是故。幽有 <lb ed="X" n="0706b18"/><lb ed="R104" n="0153a15"/>鬼神。明有圣人。宰制阴阳。役使群动。气为之邪。抑灵 <lb ed="X" n="0706b19"/><lb ed="R104" n="0153a16"/>为之邪。其必曰灵为之矣。灵为之。是决不可得而散 <lb ed="X" n="0706b20"/><lb ed="R104" n="0153a17"/>灭者也。如日月然。今日之日。即前日之日。今月之月。 <lb ed="X" n="0706b21"/><lb ed="R104" n="0153a18"/>即前月之月。如可得而散灭。则天地之化或幾乎息 <lb ed="X" n="0706b22"/><lb ed="R104" n="0153b01"/>矣。且不独人尔。飞走之走。蠢动之族。莫不柄灵以生。 <lb ed="X" n="0706b23"/><lb ed="R104" n="0153b02"/>既柄灵以生。即皆不可得而散灭者也。然则善恶之 <lb ed="X" n="0706b24"/><lb ed="R104" n="0153b03"/>报。陞沉之果。其理自然。又何疑焉。</p> <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0706c" n="0706c"/> <lb ed="X" n="0706c01"/><lb ed="R104" n="0153b04"/><p xml:id="pX58p0706c0101">程子论<persName>佛</persName>戒杀生之说曰。儒者有两说。一说天生禽 <lb ed="X" n="0706c02"/><lb ed="R104" n="0153b05"/>兽本为人食。此说不是。岂有人为虮虱而生邪。一说 <lb ed="X" n="0706c03"/><lb ed="R104" n="0153b06"/>禽兽待人而生。杀之则不仁。此说亦不然。大抵力能 <lb ed="X" n="0706c04"/><lb ed="R104" n="0153b07"/>勝之者皆可食。但君子有不忍之心尔。先兄尝见一 <lb ed="X" n="0706c05"/><lb ed="R104" n="0153b08"/>蝎。不忍杀。放去。颂中二句曰。杀之则伤仁。放之则害 <lb ed="X" n="0706c06"/><lb ed="R104" n="0153b09"/>義。知归子曰。诚知天生禽兽不为人食。则当体天之 <lb ed="X" n="0706c07"/><lb ed="R104" n="0153b10"/>心为心。与之幷育而不害可矣。而曰力能勝之者皆 <lb ed="X" n="0706c08"/><lb ed="R104" n="0153b11"/>可食。推是说也。苟可充庖。物无遗类矣。不忍之心安 <lb ed="X" n="0706c09"/><lb ed="R104" n="0153b12"/>在邪。且伯子所谓仁義者。抑何其抵捂邪。仁人心也。 <lb ed="X" n="0706c10"/><lb ed="R104" n="0153b13"/>行而宜之之谓義。以生为仁。以杀为義。大不可也。蝎 <lb ed="X" n="0706c11"/><lb ed="R104" n="0153b14"/>无可杀之罪。放之宜矣。杀之岂独伤仁。又且害義。而 <lb ed="X" n="0706c12"/><lb ed="R104" n="0153b15"/>程子弗加察焉。呜呼。吾惧夫世之托于義以果其杀 <lb ed="X" n="0706c13"/><lb ed="R104" n="0153b16"/>者。皆自程子斯言为之鹄也。万物一体之学荒。而仁 <lb ed="X" n="0706c14"/><lb ed="R104" n="0153b17"/>義之涂塞。可不痛哉。</p> <lb ed="X" n="0706c15"/><lb ed="R104" n="0153b18"/><p xml:id="pX58p0706c1501">张子曰。知虚空即气。则有无隐显。神化性命。通一无 <lb ed="X" n="0706c16"/><lb ed="R104" n="0154a01"/>二。若谓万象为太虚中所见之物。则物与虚不相资。 <lb ed="X" n="0706c17"/><lb ed="R104" n="0154a02"/>形自形。性自性。形性天人不相待而有。陷于浮屠以 <lb ed="X" n="0706c18"/><lb ed="R104" n="0154a03"/>山河大地为见病之说。此道不明。正由懵者略知体 <lb ed="X" n="0706c19"/><lb ed="R104" n="0154a04"/>虚空为性。不知本天道为用。反以人见之小。因缘天 <lb ed="X" n="0706c20"/><lb ed="R104" n="0154a05"/>地。明有不尽。则诬世界乾坤为幻化。幽明不能擧其 <lb ed="X" n="0706c21"/><lb ed="R104" n="0154a06"/>要。遂躐等妄意而然。知归子曰。<persName>佛</persName>在楞严会上。为诸 <lb ed="X" n="0706c22"/><lb ed="R104" n="0154a07"/>弟子说一切众生二种根本。一者无始生死根本。则 <lb ed="X" n="0706c23"/><lb ed="R104" n="0154a08"/>汝今者与诸众生用攀缘心为自性者。二者无始菩 <lb ed="X" n="0706c24"/><lb ed="R104" n="0154a09"/>提涅槃元淸净体。则汝今者识精元明。能生诸缘。缘 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0707a" n="0707a"/> <lb ed="X" n="0707a01"/><lb ed="R104" n="0154a10"/>所遗者。由诸众生遗此本明。虽终日行而不自觉。枉 <lb ed="X" n="0707a02"/><lb ed="R104" n="0154a11"/>入诸趣不知色身外洎山河虚空大地。咸是妙明真 <lb ed="X" n="0707a03"/><lb ed="R104" n="0154a12"/>心中物。譬之澄淸百千大海。弃之。唯认一浮沤体。目 <lb ed="X" n="0707a04"/><lb ed="R104" n="0154a13"/>为全潮。穷尽<name role="" type="person">溟渤</name>。汝等即是迷中倍人。後文所言山 <lb ed="X" n="0707a05"/><lb ed="R104" n="0154a14"/>河国土。皆是无始见病所成。正由迷失本心。为物所 <lb ed="X" n="0707a06"/><lb ed="R104" n="0154a15"/>转。攀缘前境。都成见眚。其与张子所讥。以万象为太 <lb ed="X" n="0707a07"/><lb ed="R104" n="0154a16"/>虚中所见之物。初无二指。故云若能转物。则同<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0707a08"/><lb ed="R104" n="0154a17"/>身心圆明。不动道场。于一毛端。遍能含受十方国土。 <lb ed="X" n="0707a09"/><lb ed="R104" n="0154a18"/>是则山河大地。即妄全真。形性天人。通一无二。恒沙 <lb ed="X" n="0707a10"/><lb ed="R104" n="0154b01"/>性德。当念周圆。幽明之故。神化之理。断可识矣。不应 <lb ed="X" n="0707a11"/><lb ed="R104" n="0154b02"/>割裂全文。乖违本意。</p> <lb ed="X" n="0707a12"/><lb ed="R104" n="0154b03"/><p xml:id="pX58p0707a1201">张子曰。释氏语大语小。流遁失中。其过于大也。尘芥 <lb ed="X" n="0707a13"/><lb ed="R104" n="0154b04"/>六合。其蔽于小也。梦幻人世。谓之穷理可乎。不知穷 <lb ed="X" n="0707a14"/><lb ed="R104" n="0154b05"/>理。而谓之尽性可乎。尘芥六合。谓天地为有穷也。梦 <lb ed="X" n="0707a15"/><lb ed="R104" n="0154b06"/>幻人世。明不能究所从也。知归子曰。形而上者谓之 <lb ed="X" n="0707a16"/><lb ed="R104" n="0154b07"/>道。形而下者为之器。天地一器耳。器有分际。即有成 <lb ed="X" n="0707a17"/><lb ed="R104" n="0154b08"/>壞。洛下之所营。大章之所步。邵尧夫之所推。具此矣。 <lb ed="X" n="0707a18"/><lb ed="R104" n="0154b09"/>夫孰为无穷者。其形而上者乎。性。形而上者也。知性 <lb ed="X" n="0707a19"/><lb ed="R104" n="0154b10"/>之无穷。即欲不尘芥六合。梦幻人世。得乎。故曰。登东 <lb ed="X" n="0707a20"/><lb ed="R104" n="0154b11"/>山而小鲁。登泰山而小天下。张子所讥。亦昧于道器 <lb ed="X" n="0707a21"/><lb ed="R104" n="0154b12"/>之分矣。语其至。则道即器。器即道。本无大小。安有成 <lb ed="X" n="0707a22"/><lb ed="R104" n="0154b13"/>壞。是故。于一毫端。现宝王刹。坐微尘裡。转大法轮。众 <lb ed="X" n="0707a23"/><lb ed="R104" n="0154b14"/>生见劫尽。大火所烧时。我此土安稳。天人常充满。非 <lb ed="X" n="0707a24"/><lb ed="R104" n="0154b15"/>尽性者其孰能与于斯。</p> <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0707b" n="0707b"/> <lb ed="X" n="0707b01"/><lb ed="R104" n="0154b16"/><p xml:id="pX58p0707b0101">朱子曰。宇宙之间。一理而<anchor xml:id="nkr_note_add_0707b0101" n="0707b0101"/><anchor xml:id="beg0707b0101" n="0707b0101"/>已<anchor xml:id="end0707b0101"/>。天得之而为天。地得之 <lb ed="X" n="0707b02"/><lb ed="R104" n="0154b17"/>而为地。张之为三纲。纪之为五常。此理无适而不在。 <lb ed="X" n="0707b03"/><lb ed="R104" n="0154b18"/>儒者于此。因其自然之理。而成自然之功。若夫释氏。 <lb ed="X" n="0707b04"/><lb ed="R104" n="0155a01"/>恶此理之充塞无间。而使<anchor xml:id="nkr_note_add_0707b0401" n="0707b0401"/><anchor xml:id="beg0707b0401" n="0707b0401"/>己<anchor xml:id="end0707b0401"/>不得一席无理之地以 <lb ed="X" n="0707b05"/><lb ed="R104" n="0155a02"/>自安。厌此理之流行不息。而使<anchor xml:id="nkr_note_add_0707b0501" n="0707b0501"/><anchor xml:id="beg0707b0501" n="0707b0501"/>己<anchor xml:id="end0707b0501"/>不得一息无理之 <lb ed="X" n="0707b06"/><lb ed="R104" n="0155a03"/>时以自快。是以畔君亲。弃妻子。入山林。捐躯命。求其 <lb ed="X" n="0707b07"/><lb ed="R104" n="0155a04"/>所谓空无寂灭之地而逃焉。知归子曰。吾于前文绝 <lb ed="X" n="0707b08"/><lb ed="R104" n="0155a05"/>类之讥。消杀秉彝之说。<anchor xml:id="nkr_note_add_0707b0801" n="0707b0801"/><anchor xml:id="beg0707b0801" n="0707b0801"/>已<anchor xml:id="end0707b0801"/>略剖其疑。而未尽也。花严 <lb ed="X" n="0707b09"/><lb ed="R104" n="0155a06"/>四法界。曰理法界。曰事法界。曰理事无碍法界。曰事 <lb ed="X" n="0707b10"/><lb ed="R104" n="0155a07"/>事无碍法界。此四法界。竖穷三际。横亘十虚。诚所谓 <lb ed="X" n="0707b11"/><lb ed="R104" n="0155a08"/>充塞无间。流行不息者矣。凡夫计有。深怖法空。不知 <lb ed="X" n="0707b12"/><lb ed="R104" n="0155a09"/>法本自空。无可怖故。声闻滞寂。乐離生死。不知遍界 <lb ed="X" n="0707b13"/><lb ed="R104" n="0155a10"/>为身。无可離故。皆缘不识本来自性。横生诸见。乖隔 <lb ed="X" n="0707b14"/><lb ed="R104" n="0155a11"/>真如。若入花严廣大圆融无碍之门。顺一切法空。起 <lb ed="X" n="0707b15"/><lb ed="R104" n="0155a12"/>大智愿。润物利生。世出世间。褈褈涉入。隐现随缘。都 <lb ed="X" n="0707b16"/><lb ed="R104" n="0155a13"/>无作者。法尔如然。绝诸思议。是故。毘卢遮那遍一切 <lb ed="X" n="0707b17"/><lb ed="R104" n="0155a14"/>处。其现比丘身而说法者。特释迦应化之一隅耳。入 <lb ed="X" n="0707b18"/><lb ed="R104" n="0155a15"/>法界品。善财童子遍参知识。或现人王身而为说法。 <lb ed="X" n="0707b19"/><lb ed="R104" n="0155a16"/>或现长者居士身而为说法。是之谓无碍。然则谓義 <lb ed="X" n="0707b20"/><lb ed="R104" n="0155a17"/>皇尧舜周文。为千百亿化身中之一身可也。所谓现 <lb ed="X" n="0707b21"/><lb ed="R104" n="0155a18"/>人王身而说法也。谓孔子为千百亿化身中之一身 <lb ed="X" n="0707b22"/><lb ed="R104" n="0155b01"/>可也。所谓现长者居士身而说法也。张三纲。纪五常。 <lb ed="X" n="0707b23"/><lb ed="R104" n="0155b02"/>笵围天地。曲成万物。胥大千而经纶之。曾不满普贤 <lb ed="X" n="0707b24"/><lb ed="R104" n="0155b03"/>一毛孔中亿万分之一。何则。理无尽。事亦无尽。事无 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0707c" n="0707c"/> <lb ed="X" n="0707c01"/><lb ed="R104" n="0155b04"/>尽。行亦无尽。唯其无尽。是以无碍。何厌之有。何恶之 <lb ed="X" n="0707c02"/><lb ed="R104" n="0155b05"/>有。</p> <lb ed="X" n="0707c03"/><lb ed="R104" n="0155b06"/><p xml:id="pX58p0707c0301">朱子之论观心也。曰。心者。人之所以主乎身者也。以 <lb ed="X" n="0707c04"/><lb ed="R104" n="0155b07"/>之观物。则物之理得。今复有物以反观乎心。则此心 <lb ed="X" n="0707c05"/><lb ed="R104" n="0155b08"/>心外复有一心。而能管乎此心也。是以心求心。以心 <lb ed="X" n="0707c06"/><lb ed="R104" n="0155b09"/>使心。如口龁口。如目视目也。知归子曰。谓以心观物 <lb ed="X" n="0707c07"/><lb ed="R104" n="0155b10"/>者。是外心以求物也。谓以物观心者。是外物以求心 <lb ed="X" n="0707c08"/><lb ed="R104" n="0155b11"/>也。心无内外。故物无内外。物无内外。故观无内外。然 <lb ed="X" n="0707c09"/><lb ed="R104" n="0155b12"/>则以心求心可也。如空合空而<anchor xml:id="nkr_note_add_0707c0901" n="0707c0901"/><anchor xml:id="beg0707c0901" n="0707c0901"/>已<anchor xml:id="end0707c0901"/>矣。以心使心亦可 <lb ed="X" n="0707c10"/><lb ed="R104" n="0155b13"/>也。如身使臂而<anchor xml:id="nkr_note_add_0707c1001" n="0707c1001"/><anchor xml:id="beg0707c1001" n="0707c1001"/>已<anchor xml:id="end0707c1001"/>矣。古德不云乎。观是何人。心是何 <lb ed="X" n="0707c11"/><lb ed="R104" n="0155b14"/>物。</p> <lb ed="X" n="0707c12"/><lb ed="R104" n="0155b15"/><p xml:id="pX58p0707c1201">朱子答连嵩卿云。所谓天地之性即我之性。岂有死 <lb ed="X" n="0707c13"/><lb ed="R104" n="0155b16"/>而遽亡之理。不知为此说者。以天地为主邪。以我为 <lb ed="X" n="0707c14"/><lb ed="R104" n="0155b17"/>主邪。若以天地为主。则此性即是天地间一个公共 <lb ed="X" n="0707c15"/><lb ed="R104" n="0155b18"/>的道理。虽曰死而不亡。然非有我之得私矣。若以我 <lb ed="X" n="0707c16"/><lb ed="R104" n="0156a01"/>为主。则只是于自<anchor xml:id="nkr_note_add_0707c1601" n="0707c1601"/><anchor xml:id="beg0707c1601" n="0707c1601"/>己<anchor xml:id="end0707c1601"/>身上。认得一个精神魂魄有知 <lb ed="X" n="0707c17"/><lb ed="R104" n="0156a02"/>有觉之物。即便目为<anchor xml:id="nkr_note_add_0707c1701" n="0707c1701"/><anchor xml:id="beg0707c1701" n="0707c1701"/>己<anchor xml:id="end0707c1701"/>性。把持作弄。到死不肯放舍。 <lb ed="X" n="0707c18"/><lb ed="R104" n="0156a03"/>谓之死而不亡。是乃私意之尤者。尙何足与语死生 <lb ed="X" n="0707c19"/><lb ed="R104" n="0156a04"/>之说。性命之理哉。若果如此。则是一个天地性中。别 <lb ed="X" n="0707c20"/><lb ed="R104" n="0156a05"/>有若干人物之性。每性各有界限。不相交杂。自生自 <lb ed="X" n="0707c21"/><lb ed="R104" n="0156a06"/>死。更不由天地阴阳造化。而为天地阴阳者。亦无所 <lb ed="X" n="0707c22"/><lb ed="R104" n="0156a07"/>施其造化矣。岂有此理乎。知归子曰。以天地为主。不 <lb ed="X" n="0707c23"/><lb ed="R104" n="0156a08"/>由乎我。是谓断见。不知既<anchor xml:id="nkr_note_add_0707c2301" n="0707c2301"/><anchor xml:id="beg0707c2301" n="0707c2301"/>已<anchor xml:id="end0707c2301"/>无我。谁名天地。谁为不 <lb ed="X" n="0707c24"/><lb ed="R104" n="0156a09"/>亡。以我为主。不由天地。是谓常见。不知见有我者。即 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0708a" n="0708a"/> <lb ed="X" n="0708a01"/><lb ed="R104" n="0156a10"/>生死根。性真常中无彼我故。由前之见。世间圣人初 <lb ed="X" n="0708a02"/><lb ed="R104" n="0156a11"/>无是说。论语曰。未知生。焉知死。是谓生死无二理也。 <lb ed="X" n="0708a03"/><lb ed="R104" n="0156a12"/>曰。未能事人。焉能事鬼。是谓人鬼无异情也。其不得 <lb ed="X" n="0708a04"/><lb ed="R104" n="0156a13"/>以断见测之明矣。由後之见。出世间圣人亦无是说。 <lb ed="X" n="0708a05"/><lb ed="R104" n="0156a14"/>圆觉经云。有我爱者。亦爱涅槃。伏我爱根。名涅槃相。 <lb ed="X" n="0708a06"/><lb ed="R104" n="0156a15"/>有憎我者。亦憎生死。不知爱者真生死故。别憎生死。 <lb ed="X" n="0708a07"/><lb ed="R104" n="0156a16"/>名不解脱。其不得以常见求之决矣。二见坐断。生灭 <lb ed="X" n="0708a08"/><lb ed="R104" n="0156a17"/>平等。去来一如。是则名为真解脱者。岂把持作弄不 <lb ed="X" n="0708a09"/><lb ed="R104" n="0156a18"/>肯放舍之谓哉。至人物之性。虽同出一原。而其流各 <lb ed="X" n="0708a10"/><lb ed="R104" n="0156b01"/>别。如月印千川。川各一月。淸浊既隔。明暗迥殊。岂以 <lb ed="X" n="0708a11"/><lb ed="R104" n="0156b02"/>一月既同。遂谓千川无别。虽则川川有别。何碍一月 <lb ed="X" n="0708a12"/><lb ed="R104" n="0156b03"/>之同。其生既尔。死复何疑。阴阳造化。神感神应。亦物 <lb ed="X" n="0708a13"/><lb ed="R104" n="0156b04"/>各付物而<anchor xml:id="nkr_note_add_0708a1301" n="0708a1301"/><anchor xml:id="beg0708a1301" n="0708a1301"/>已<anchor xml:id="end0708a1301"/>。初何尝有意其间哉。</p> <lb ed="X" n="0708a14"/><lb ed="R104" n="0156b05"/><p xml:id="pX58p0708a1401">朱子云。<persName>佛</persName>氏摩擦得者心极精细。如一块物事。剥了 <lb ed="X" n="0708a15"/><lb ed="R104" n="0156b06"/>一重皮。又剥一重皮。至剥得极尽无可剥处。磨弄得 <lb ed="X" n="0708a16"/><lb ed="R104" n="0156b07"/>者心精光。他便认做性。殊不知此正圣人之所谓心。 <lb ed="X" n="0708a17"/><lb ed="R104" n="0156b08"/><persName>佛</persName>氏原不曾识得者理。便认知觉运动为性。如视听 <lb ed="X" n="0708a18"/><lb ed="R104" n="0156b09"/>言貌。圣人则视有视之理。听有听之理。言有言之理。 <lb ed="X" n="0708a19"/><lb ed="R104" n="0156b10"/>动有动之理。思有思之理。所谓明聪从恭睿是也。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0708a20"/><lb ed="R104" n="0156b11"/>氏则只认那能视能听能言能思能动的便是性。横 <lb ed="X" n="0708a21"/><lb ed="R104" n="0156b12"/>来竖来。他都认做性。最怕人说者理字。都要除掉了。 <lb ed="X" n="0708a22"/><lb ed="R104" n="0156b13"/>此正告子生之谓性之说也。知归子曰。视听言貌。不 <lb ed="X" n="0708a23"/><lb ed="R104" n="0156b14"/>外一心。一心之精。斯之谓睿。诚如所谓剥了一重。又 <lb ed="X" n="0708a24"/><lb ed="R104" n="0156b15"/>剥一重。剥得尽时。天明斯复。天明既复。天则自呈。视 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0708b" n="0708b"/> <lb ed="X" n="0708b01"/><lb ed="R104" n="0156b16"/>听貌言。从此流出。自然明聪恭从。不过其则。岂非作 <lb ed="X" n="0708b02"/><lb ed="R104" n="0156b17"/>圣之功乎。若離此一心。别有视听言貌之理。一以贯 <lb ed="X" n="0708b03"/><lb ed="R104" n="0156b18"/>之。其谓之何。祖师偈云。在眼曰见。在耳曰闻。在鼻嗅 <lb ed="X" n="0708b04"/><lb ed="R104" n="0157a01"/>香。在口谈论。在手执捉。在足运奔。遍现具该法界。收 <lb ed="X" n="0708b05"/><lb ed="R104" n="0157a02"/>摄在一微尘。识者知是<persName>佛</persName>性。不识唤作精魂。偈指正 <lb ed="X" n="0708b06"/><lb ed="R104" n="0157a03"/>谓但了一心。更无馀法。识字尽有工夫。正如儒家识 <lb ed="X" n="0708b07"/><lb ed="R104" n="0157a04"/>仁之指。用力既久。豁露本明。湛寂真常。遍周沙界。是 <lb ed="X" n="0708b08"/><lb ed="R104" n="0157a05"/>谓识心。亦名见性。一日克<anchor xml:id="nkr_note_add_0708b0801" n="0708b0801"/><anchor xml:id="beg0708b0801" n="0708b0801"/>己<anchor xml:id="end0708b0801"/>复礼。天下归仁焉。其斯 <lb ed="X" n="0708b09"/><lb ed="R104" n="0157a06"/>之谓矣。至心性二字。本无定指。儒家所说。<anchor xml:id="nkr_note_add_0708b0901" n="0708b0901"/><anchor xml:id="beg0708b0901" n="0708b0901"/>已<anchor xml:id="end0708b0901"/>自不同。 <lb ed="X" n="0708b10"/><lb ed="R104" n="0157a07"/>孟子曰。仁人心也。或言本心。或言良心。何尝专以知 <lb ed="X" n="0708b11"/><lb ed="R104" n="0157a08"/>觉运动为心邪。子曰。性相近也。孟子道性善。必征之 <lb ed="X" n="0708b12"/><lb ed="R104" n="0157a09"/>于情。何尝離心以言性邪。<persName>佛</persName>氏言心。有真心。有妄心。 <lb ed="X" n="0708b13"/><lb ed="R104" n="0157a10"/>言性。有遍计自性。依他自性。圆成自性。又何尝但以 <lb ed="X" n="0708b14"/><lb ed="R104" n="0157a11"/>知觉运动为性邪。要之心性总是强名。为度群迷。曲 <lb ed="X" n="0708b15"/><lb ed="R104" n="0157a12"/>施方便。如其达本忘情。尙不见有能证之人。所证之 <lb ed="X" n="0708b16"/><lb ed="R104" n="0157a13"/>法。岂可横生意见。妄说是非。若夫<persName>佛</persName>事门中。须凭建 <lb ed="X" n="0708b17"/><lb ed="R104" n="0157a14"/>立。是故五戒之目。全体五常。十善之条。全包五事。安 <lb ed="X" n="0708b18"/><lb ed="R104" n="0157a15"/>有外此理以为教者哉。至宗门扫荡之谈。如大黄附 <lb ed="X" n="0708b19"/><lb ed="R104" n="0157a16"/>子。祇求去病。瞑眩何伤。过误杀人。初非药咎。安得以 <lb ed="X" n="0708b20"/><lb ed="R104" n="0157a17"/>末流之弊。罪立教之人乎。</p> <lb ed="X" n="0708b21"/><lb ed="R104" n="0157a18"/><p xml:id="pX58p0708b2101">朱子曰。释氏只四十二章是古书。馀皆中国文士润 <lb ed="X" n="0708b22"/><lb ed="R104" n="0157b01"/>色成之。维摩经亦南北时人作。又曰。达摩未来中国 <lb ed="X" n="0708b23"/><lb ed="R104" n="0157b02"/>时。如远肇法师之徒。只是说老莊。後来人亦多以老 <lb ed="X" n="0708b24"/><lb ed="R104" n="0157b03"/>莊助禅。西域岂有韵。诸祖相传偈。平仄协韵。皆是後 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0708c" n="0708c"/> <lb ed="X" n="0708c01"/><lb ed="R104" n="0157b04"/>人为之。又曰。圆觉经。只有三段好。後面只是强添楞 <lb ed="X" n="0708c02"/><lb ed="R104" n="0157b05"/>严经本只是咒语。後来房融添入许多道理说话。咒 <lb ed="X" n="0708c03"/><lb ed="R104" n="0157b06"/>语想亦浅近。但其徒恐译出则人易之。故不译。又曰。 <lb ed="X" n="0708c04"/><lb ed="R104" n="0157b07"/><persName>佛</persName>只是说大话谩人。法花经开口便说恒河沙幾万 <lb ed="X" n="0708c05"/><lb ed="R104" n="0157b08"/>劫幾千劫。更无近的年代。知归子曰。天竺只有梵书。 <lb ed="X" n="0708c06"/><lb ed="R104" n="0157b09"/>入此土时。必假法师翻译。其法师必华梵兼通。乃能 <lb ed="X" n="0708c07"/><lb ed="R104" n="0157b10"/>用此间文句。演畅<persName>佛</persName>指。偈语协韵。亦复何疑。维摩法 <lb ed="X" n="0708c08"/><lb ed="R104" n="0157b11"/>华是鸠摩罗什译。圆觉是<persName>佛陀</persName>多罗译。楞严是般<anchor xml:id="nkr_note_add_0708c0801" n="0708c0801"/><anchor xml:id="beg0708c0801" n="0708c0801"/>剌<anchor xml:id="end0708c0801"/> <lb ed="X" n="0708c09"/><lb ed="R104" n="0157b12"/>蜜帝译。当时文士不通梵书。安知<persName>佛</persName>指。而润色成之 <lb ed="X" n="0708c10"/><lb ed="R104" n="0157b13"/>邪。唯楞严为房融笔授。笔授云者。不过书写校雠之 <lb ed="X" n="0708c11"/><lb ed="R104" n="0157b14"/>谓。非能有所增益也。使经果出融手。何乃讳自译之 <lb ed="X" n="0708c12"/><lb ed="R104" n="0157b15"/>名。而必假梵僧以为重。至咒系密语。但取其音。不取 <lb ed="X" n="0708c13"/><lb ed="R104" n="0157b16"/>其義。诸经所同。谓以浅近故不翻。岂其然也。<persName>佛</persName>经之 <lb ed="X" n="0708c14"/><lb ed="R104" n="0157b17"/>指。与老莊自别。老子云。道法自然。<persName>佛</persName>则云。精觉妙明。 <lb ed="X" n="0708c15"/><lb ed="R104" n="0157b18"/>非因非缘。亦非自然。非不自然。无非不非。无是非是。 <lb ed="X" n="0708c16"/><lb ed="R104" n="0158a01"/>老子云。惚兮恍兮。其中有象。恍兮惚兮。其中有物。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0708c17"/><lb ed="R104" n="0158a02"/>则云。纵灭一切见闻觉知。内守幽闲。犹为法尘分别 <lb ed="X" n="0708c18"/><lb ed="R104" n="0158a03"/>影事。朱子亦言。老氏尙理会自家一个身。释氏浑身 <lb ed="X" n="0708c19"/><lb ed="R104" n="0158a04"/>都不管。莊子绝灭不尽。<persName>佛</persName>绝灭尽。夫老氏谓外其身 <lb ed="X" n="0708c20"/><lb ed="R104" n="0158a05"/>而身存。後其身而身先。犹未能遗身也。<persName>佛</persName>则了阴非 <lb ed="X" n="0708c21"/><lb ed="R104" n="0158a06"/>我。即身无身。即身无身。是名大身。是名遍法界身。绝 <lb ed="X" n="0708c22"/><lb ed="R104" n="0158a07"/>灭尽者。非槁木死<g ref="#CB01926">灰</g>之谓。三界惑尽。万德周圆。常寂 <lb ed="X" n="0708c23"/><lb ed="R104" n="0158a08"/>光中。有何剩法。是尙非十地菩萨所能究竟。何况声 <lb ed="X" n="0708c24"/><lb ed="R104" n="0158a09"/>闻及诸外道。而谓南北时人。智反出老莊上邪。法花 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0709a" n="0709a"/> <lb ed="X" n="0709a01"/><lb ed="R104" n="0158a10"/>云。是法非思量分别之所能解。时劫长短。情量所生。 <lb ed="X" n="0709a02"/><lb ed="R104" n="0158a11"/>情量既尽。长短一如。故曰我观久远。犹若今日。称性 <lb ed="X" n="0709a03"/><lb ed="R104" n="0158a12"/>之谈。岂为谩语。圆觉楞严。初示自性真空。後显修行 <lb ed="X" n="0709a04"/><lb ed="R104" n="0158a13"/>轨则。顿渐幷收。初中後善。是为<persName>如来</persName>决定境界。是为 <lb ed="X" n="0709a05"/><lb ed="R104" n="0158a14"/>十方诸<persName>佛</persName>一门超出<name role="" type="person">妙莊严路</name>。奈何挟轻慢心。妄加 <lb ed="X" n="0709a06"/><lb ed="R104" n="0158a15"/>诋毁乎哉。</p> <lb ed="X" n="0709a07"/><lb ed="R104" n="0158a16"/><p xml:id="pX58p0709a0701">陆子之判儒释。曰義利。曰公私。唯義唯公故经世。唯 <lb ed="X" n="0709a08"/><lb ed="R104" n="0158a17"/>利唯私故出世。儒者虽至于无声无臭无方无体。皆 <lb ed="X" n="0709a09"/><lb ed="R104" n="0158a18"/>主于经世。释氏虽尽未来际而普度之。皆主于出世。 <lb ed="X" n="0709a10"/><lb ed="R104" n="0158b01"/>知归子曰。否否。儒固未尝经世。<persName>佛</persName>又未尝出世也。夫 <lb ed="X" n="0709a11"/><lb ed="R104" n="0158b02"/>所谓世出世间者。特分别心所见耳。古之大人。所过 <lb ed="X" n="0709a12"/><lb ed="R104" n="0158b03"/>者化。所存者神。有天下而弗与。虽德被四海。功在万 <lb ed="X" n="0709a13"/><lb ed="R104" n="0158b04"/>世。初未尝见有天下也。如必斤斤焉以经世为心。则 <lb ed="X" n="0709a14"/><lb ed="R104" n="0158b05"/>是有天下而与焉也。是自私者也。是用智者也。其为 <lb ed="X" n="0709a15"/><lb ed="R104" n="0158b06"/>方体也大矣。其为声臭也章矣。不足以语于羲皇尧 <lb ed="X" n="0709a16"/><lb ed="R104" n="0158b07"/>舜周文之心也决矣。<persName>佛</persName>所谓出世间者。谓出三有世 <lb ed="X" n="0709a17"/><lb ed="R104" n="0158b08"/>间也。出五蕴世间也。切而言之。则世间云者。一生灭 <lb ed="X" n="0709a18"/><lb ed="R104" n="0158b09"/>心而<anchor xml:id="nkr_note_add_0709a1801" n="0709a1801"/><anchor xml:id="beg0709a1801" n="0709a1801"/>已<anchor xml:id="end0709a1801"/>矣。易所谓憧憧往来朋从尔思是也。生灭情 <lb ed="X" n="0709a19"/><lb ed="R104" n="0158b10"/>尽。则出世间矣。即生灭心。悟真常心。艮其背。不获其 <lb ed="X" n="0709a20"/><lb ed="R104" n="0158b11"/>身。行其庭。不见其人。此之谓也。即生灭心。悟平等心。 <lb ed="X" n="0709a21"/><lb ed="R104" n="0158b12"/>天下同归而殊途。一致而百虑。天下何思何虑。此之 <lb ed="X" n="0709a22"/><lb ed="R104" n="0158b13"/>谓也。未至于此。则所谓经世者。特欢虞小補云耳。所 <lb ed="X" n="0709a23"/><lb ed="R104" n="0158b14"/>谓出世者。特声闻小乘云尔。其为私与利也。岂不大 <lb ed="X" n="0709a24"/><lb ed="R104" n="0158b15"/>哉。</p> <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0709b" n="0709b"/> <lb ed="X" n="0709b01"/><lb ed="R104" n="0158b16"/><p xml:id="pX58p0709b0101">陆子曰。释氏虽出家。亦上报四恩。日用之间。此理之 <lb ed="X" n="0709b02"/><lb ed="R104" n="0158b17"/>根于心而不可泯灭者。彼固或存之也。然其为教。非 <lb ed="X" n="0709b03"/><lb ed="R104" n="0158b18"/>为存此而起也。故其存不存。不足为深造其道者轻 <lb ed="X" n="0709b04"/><lb ed="R104" n="0159a01"/>重。若吾儒则曰。人之所以异于禽兽者幾希。庶民去 <lb ed="X" n="0709b05"/><lb ed="R104" n="0159a02"/>之。君子存之。释氏之所怜愍者。为未出轮迴。生死相 <lb ed="X" n="0709b06"/><lb ed="R104" n="0159a03"/>续。谓之生死海裡浮沉。若吾儒中圣贤。岂皆只在他 <lb ed="X" n="0709b07"/><lb ed="R104" n="0159a04"/>生死海裡浮沉也。彼之所怜愍者。吾之圣贤无有也。 <lb ed="X" n="0709b08"/><lb ed="R104" n="0159a05"/>然其教不为欲免此而起。故其说不主此也。知归子 <lb ed="X" n="0709b09"/><lb ed="R104" n="0159a06"/>曰。一切万法。莫不从自心中而建立。其要在知本。但 <lb ed="X" n="0709b10"/><lb ed="R104" n="0159a07"/>得本。莫愁末。故曰溥博渊泉而时出之。中庸一书。以 <lb ed="X" n="0709b11"/><lb ed="R104" n="0159a08"/>天命开宗。以无声无臭为归宿。其论学。有生知学知 <lb ed="X" n="0709b12"/><lb ed="R104" n="0159a09"/>困知之别。有安行利行勉行之差。而同归于一。一者 <lb ed="X" n="0709b13"/><lb ed="R104" n="0159a10"/>何。本之谓也。知也者。知此者也。行也者。达此者也。知 <lb ed="X" n="0709b14"/><lb ed="R104" n="0159a11"/>本则明。达本则诚。诚且明。一天道之不<anchor xml:id="nkr_note_add_0709b1401" n="0709b1401"/><anchor xml:id="beg0709b1401" n="0709b1401"/>已<anchor xml:id="end0709b1401"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0709b1402" n="0709b1402"/><anchor xml:id="beg0709b1402" n="0709b1402"/>已<anchor xml:id="end0709b1402"/>矣。存 <lb ed="X" n="0709b15"/><lb ed="R104" n="0159a12"/>不足以言之。由是施之人伦。推之庶物。不疑其所行。 <lb ed="X" n="0709b16"/><lb ed="R104" n="0159a13"/>故不习无不利。笃恭而天下平。实无一法可得。故曰 <lb ed="X" n="0709b17"/><lb ed="R104" n="0159a14"/>上天之载。无声无臭。至矣。陆子曰。人而不尽人道。则 <lb ed="X" n="0709b18"/><lb ed="R104" n="0159a15"/>不足与天地幷。吾亦曰。人而不达天道。则安能先天 <lb ed="X" n="0709b19"/><lb ed="R104" n="0159a16"/>而天弗违。安能笵围天地。曲成万物。诚得其本矣。九 <lb ed="X" n="0709b20"/><lb ed="R104" n="0159a17"/>流杂家。百工众艺。莫不在吾笵围曲成之内。何独至 <lb ed="X" n="0709b21"/><lb ed="R104" n="0159a18"/>于<persName>佛</persName>而外之。有外之心。不足以达天道。不达天道。而 <lb ed="X" n="0709b22"/><lb ed="R104" n="0159b01"/>能出生死。断轮迴。无有是处。</p> <lb ed="X" n="0709b23"/><lb ed="R104" n="0159b02"/><p xml:id="pX58p0709b2301">敬斋胡子曰。<persName>佛</persName>学只守向一路去。更不去穷天下道 <lb ed="X" n="0709b24"/><lb ed="R104" n="0159b03"/>理。所以其学易成。只守一个念头。便要做成<persName>佛</persName>。非若 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0709c" n="0709c"/> <lb ed="X" n="0709c01"/><lb ed="R104" n="0159b04"/>儒者智周万物道济天下而心常存也。儒者心与理 <lb ed="X" n="0709c02"/><lb ed="R104" n="0159b05"/>一而存。<persName>佛</persName>学心与理離而存。知归子曰。理无在无不 <lb ed="X" n="0709c03"/><lb ed="R104" n="0159b06"/>在。觉之而<anchor xml:id="nkr_note_add_0709c0301" n="0709c0301"/><anchor xml:id="beg0709c0301" n="0709c0301"/>已<anchor xml:id="end0709c0301"/>矣。常觉则理无不尽。时措之而宜矣。若 <lb ed="X" n="0709c04"/><lb ed="R104" n="0159b07"/>以理为有在而以心守之。是二之也。儒者戒愼不睹。 <lb ed="X" n="0709c05"/><lb ed="R104" n="0159b08"/>恐惧不闻。莫不归根于独。圣人以此洗心。退藏于密。 <lb ed="X" n="0709c06"/><lb ed="R104" n="0159b09"/>亦未有不从一念为之地者。舍一念而求之万。如无 <lb ed="X" n="0709c07"/><lb ed="R104" n="0159b10"/>根本。如无原水。欲不枯与涸也得乎。是故。孔子默而 <lb ed="X" n="0709c08"/><lb ed="R104" n="0159b11"/>识之。颜子如有所立。孟子求放心。周之主静。程之主 <lb ed="X" n="0709c09"/><lb ed="R104" n="0159b12"/>敬。延平默坐澄心体认天理。皆此志也。于此有觉。是 <lb ed="X" n="0709c10"/><lb ed="R104" n="0159b13"/>谓知本。觉无所觉。是谓达本。離此求道。尽为外道。将 <lb ed="X" n="0709c11"/><lb ed="R104" n="0159b14"/>心存理。是谓失心。</p> <lb ed="X" n="0709c12"/><lb ed="R104" n="0159b15"/><p xml:id="pX58p0709c1201">胡子曰。不愧屋漏。虽无一事。然万理森然<anchor xml:id="nkr_note_add_0709c1201" n="0709c1201"/><anchor xml:id="beg0709c1201" n="0709c1201"/>已<anchor xml:id="end0709c1201"/>具于中。 <lb ed="X" n="0709c13"/><lb ed="R104" n="0159b16"/>此是体也。但未发耳。老<persName>佛</persName>以为空无。则本体<anchor xml:id="nkr_note_add_0709c1301" n="0709c1301"/><anchor xml:id="beg0709c1301" n="0709c1301"/>已<anchor xml:id="end0709c1301"/>绝矣。 <lb ed="X" n="0709c14"/><lb ed="R104" n="0159b17"/>今人只言老<persName>佛</persName>有体无用。吾谓正是其体先绝于内。 <lb ed="X" n="0709c15"/><lb ed="R104" n="0159b18"/>故无用于外也。知归子曰。方廣外道立空无为宗。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0709c16"/><lb ed="R104" n="0160a01"/>教所斥。楞伽经云。寧取人见如<name role="" type="person">须弥山</name>。不起无所有 <lb ed="X" n="0709c17"/><lb ed="R104" n="0160a02"/>增上慢空见。曹溪云。世界虚空。能含万物色像。日月 <lb ed="X" n="0709c18"/><lb ed="R104" n="0160a03"/>星宿。山河大地。泉原溪<g ref="#CB00589">涧</g>。草木丛林。恶人善人。恶法 <lb ed="X" n="0709c19"/><lb ed="R104" n="0160a04"/>善法。天堂地狱。一切大海须弥诸山。总在空中。世人 <lb ed="X" n="0709c20"/><lb ed="R104" n="0160a05"/>性空。亦复如是。心量廣大。遍周法界。用即了了分明。 <lb ed="X" n="0709c21"/><lb ed="R104" n="0160a06"/>应用便知一切。一切即一。一即一切。去来自由。心体 <lb ed="X" n="0709c22"/><lb ed="R104" n="0160a07"/>无住。名为般若。是故。普贤菩萨发十大愿王。而曰虚 <lb ed="X" n="0709c23"/><lb ed="R104" n="0160a08"/>空界尽。众生界尽。众生业尽。众生烦恼尽。我愿乃尽。 <lb ed="X" n="0709c24"/><lb ed="R104" n="0160a09"/>其有体无用邪。抑无体无用邪。且其所谓森然<anchor xml:id="nkr_note_add_0709c2401" n="0709c2401"/><anchor xml:id="beg0709c2401" n="0709c2401"/>已<anchor xml:id="end0709c2401"/>具 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0710a" n="0710a"/> <lb ed="X" n="0710a01"/><lb ed="R104" n="0160a10"/>者。谓即空而具。抑離空别有。若離空别有。则有在何 <lb ed="X" n="0710a02"/><lb ed="R104" n="0160a11"/>处。若即空而具。又何恶于空哉。但无取著空耳。</p> <lb ed="X" n="0710a03"/><lb ed="R104" n="0160a12"/><p xml:id="pX58p0710a0301">胡子曰。儒者敬以存心。其心体湛然在腔子裡。如主 <lb ed="X" n="0710a04"/><lb ed="R104" n="0160a13"/>人公在家。便能整治家事。是个活主人。释氏默坐澄 <lb ed="X" n="0710a05"/><lb ed="R104" n="0160a14"/>心。摒去思虑。久而至于空豁。是无主人矣。又有只是 <lb ed="X" n="0710a06"/><lb ed="R104" n="0160a15"/>繫制其心使之存者。便死杀了他。做主不得。此则禅 <lb ed="X" n="0710a07"/><lb ed="R104" n="0160a16"/>之下者。真空无心。是禅之上者。知归子曰。心其无方 <lb ed="X" n="0710a08"/><lb ed="R104" n="0160a17"/>者也。有腔子可求。有湛然者可指。则块然一物而<anchor xml:id="nkr_note_add_0710a0801" n="0710a0801"/><anchor xml:id="beg0710a0801" n="0710a0801"/>已<anchor xml:id="end0710a0801"/>。 <lb ed="X" n="0710a09"/><lb ed="R104" n="0160a18"/>非死杀而何。真空无心。亦未究竟。古德云。原来有心。 <lb ed="X" n="0710a10"/><lb ed="R104" n="0160b01"/>无心尽成谤。彼以意见为有无。何啻千里。</p> <lb ed="X" n="0710a11"/><lb ed="R104" n="0160b02"/><p xml:id="pX58p0710a1101">胡子曰。释氏见道。如汉武帝见李夫人。非真见者也。 <lb ed="X" n="0710a12"/><lb ed="R104" n="0160b03"/>释氏只想像个道理。故劳而无功。儒者便即事物上 <lb ed="X" n="0710a13"/><lb ed="R104" n="0160b04"/>去穷究。知归子曰。自格物之学不明。而人之以放其 <lb ed="X" n="0710a14"/><lb ed="R104" n="0160b05"/>心为学者多矣。大学之言格物也。前文云。物有本末。 <lb ed="X" n="0710a15"/><lb ed="R104" n="0160b06"/>事有终始。知所先後。则近道矣。是谓本先而末後也。 <lb ed="X" n="0710a16"/><lb ed="R104" n="0160b07"/>後文明本末之辨。终之曰。此谓知本。此谓知之至也。 <lb ed="X" n="0710a17"/><lb ed="R104" n="0160b08"/>明以知本为知之至也。本者何。明德是也。知本则知 <lb ed="X" n="0710a18"/><lb ed="R104" n="0160b09"/>止。格物之功。莫要于此。何尝教人专求之事物邪。楞 <lb ed="X" n="0710a19"/><lb ed="R104" n="0160b10"/>严经云。精研妙明。观察不停。精研者。儒言格致是。观 <lb ed="X" n="0710a20"/><lb ed="R104" n="0160b11"/>察者。儒言顾諟是。宗门教人必先参究。用力之久。一 <lb ed="X" n="0710a21"/><lb ed="R104" n="0160b12"/>旦豁然。是名见性。何尝以想像为道邪。</p> <lb ed="X" n="0710a22"/><lb ed="R104" n="0160b13"/><p xml:id="pX58p0710a2201">胡子曰。<persName>佛</persName>氏言死而归真。殊不知生有生之理。不可 <lb ed="X" n="0710a23"/><lb ed="R104" n="0160b14"/>谓无。以死为归真。是以生为不真矣。知归子曰。<persName>佛</persName>言 <lb ed="X" n="0710a24"/><lb ed="R104" n="0160b15"/>因缘和合。虚妄有生。因缘别離。虚妄名灭。殊不能知 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0710b" n="0710b"/> <lb ed="X" n="0710b01"/><lb ed="R104" n="0160b16"/>生灭去来。本<persName>如来</persName>藏常住妙明。不动周圆妙真如性。 <lb ed="X" n="0710b02"/><lb ed="R104" n="0160b17"/>性真常中。求于去来迷悟生死。了无所得。如是诚言。 <lb ed="X" n="0710b03"/><lb ed="R104" n="0160b18"/>撥雲见日。何尝于生灭法中。强生取舍。生寄死归。世 <lb ed="X" n="0710b04"/><lb ed="R104" n="0161a01"/>俗恒语。载稽梵册。未之前闻。</p> <lb ed="X" n="0710b05"/><lb ed="R104" n="0161a02"/><p xml:id="pX58p0710b0501">或问。<persName>佛</persName>氏说真性不生不灭。其意如何。胡子曰。释氏 <lb ed="X" n="0710b06"/><lb ed="R104" n="0161a03"/>以知觉运动为心。是气之灵处。故又要把持此物以 <lb ed="X" n="0710b07"/><lb ed="R104" n="0161a04"/>免轮迴。愚故曰释氏不识性。妄指气之灵者谓性。知 <lb ed="X" n="0710b08"/><lb ed="R104" n="0161a05"/>归子曰。不生不灭。本体如然。圆裹六虚。更无他物。知 <lb ed="X" n="0710b09"/><lb ed="R104" n="0161a06"/>觉运动。何莫非心。本无所住。安用把持。若认气为心。 <lb ed="X" n="0710b10"/><lb ed="R104" n="0161a07"/>便成繫缚。是生死根。何名真性。</p> <lb ed="X" n="0710b11"/><lb ed="R104" n="0161a08"/><p xml:id="pX58p0710b1101">泾阳顾子曰。三藏十二部。一言以蔽之曰。无善无恶 <lb ed="X" n="0710b12"/><lb ed="R104" n="0161a09"/>试阅七<persName>佛</persName>偈便自可见。或曰。永嘉证道歌。谓弃有而 <lb ed="X" n="0710b13"/><lb ed="R104" n="0161a10"/>著无。如舍溺而投火。恐<persName>佛</persName>氏未必以无为宗也。曰。此 <lb ed="X" n="0710b14"/><lb ed="R104" n="0161a11"/>只就无善无恶四字翻弄到底。非有别義也。弃有。以 <lb ed="X" n="0710b15"/><lb ed="R104" n="0161a12"/>有为恶也。著无。以无为善也。是犹有善有恶也。无亦 <lb ed="X" n="0710b16"/><lb ed="R104" n="0161a13"/>不著。有亦不弃。则无善无恶矣。自此以往。节节推去。 <lb ed="X" n="0710b17"/><lb ed="R104" n="0161a14"/>扫之又扫。直扫得没些子剩。都是这个意头。知归子 <lb ed="X" n="0710b18"/><lb ed="R104" n="0161a15"/>曰。善恶者对待之名。感于物而形焉者也。净智妙圆。 <lb ed="X" n="0710b19"/><lb ed="R104" n="0161a16"/>体自空寂。不可以有无名。况善恶哉。孟子之言性也。 <lb ed="X" n="0710b20"/><lb ed="R104" n="0161a17"/>曰。乃若其情。则可以为善矣。是言性之可以为善也。 <lb ed="X" n="0710b21"/><lb ed="R104" n="0161a18"/>程子曰。人生而静以上不容说。才说性时。便<anchor xml:id="nkr_note_add_0710b2101" n="0710b2101"/><anchor xml:id="beg0710b2101" n="0710b2101"/>已<anchor xml:id="end0710b2101"/>不是 <lb ed="X" n="0710b22"/><lb ed="R104" n="0161b01"/>性也。以善恶名性。皆程子所谓不是性也。有弃有著。 <lb ed="X" n="0710b23"/><lb ed="R104" n="0161b02"/>逐物而<anchor xml:id="nkr_note_add_0710b2301" n="0710b2301"/><anchor xml:id="beg0710b2301" n="0710b2301"/>已<anchor xml:id="end0710b2301"/>。非性之本然也。是故。知性者不取一法而 <lb ed="X" n="0710b24"/><lb ed="R104" n="0161b03"/>非有弃也。不捨一法而非有著也。扫之又扫。扫得尽 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0710c" n="0710c"/> <lb ed="X" n="0710c01"/><lb ed="R104" n="0161b04"/>时。二际坐断。圆满觉心。遍周沙界。譬诸雲开则日现。 <lb ed="X" n="0710c02"/><lb ed="R104" n="0161b05"/>原<g ref="#CB01481">濬</g>则流长。直下洞然。更无馀法。斯则一乘之了義。 <lb ed="X" n="0710c03"/><lb ed="R104" n="0161b06"/>实列圣之元诠。若夫方便门中。不废对治。以法身随 <lb ed="X" n="0710c04"/><lb ed="R104" n="0161b07"/>缘。起诸染法。必藉止观熏修。成其净用。是故。行则要 <lb ed="X" n="0710c05"/><lb ed="R104" n="0161b08"/>于渐满。惑则期于渐断。六度齐修。万善具足。方能净 <lb ed="X" n="0710c06"/><lb ed="R104" n="0161b09"/>诸国土。成熟有情。经云。理则顿悟。乘悟幷消。事非顿 <lb ed="X" n="0710c07"/><lb ed="R104" n="0161b10"/>除。因次第尽。识渠善恶本空。何碍止恶行善。不到至 <lb ed="X" n="0710c08"/><lb ed="R104" n="0161b11"/>善之地。谁证善恶本究。善恶本空。理则顿悟也。止恶 <lb ed="X" n="0710c09"/><lb ed="R104" n="0161b12"/>行善。事非顿除也。真消真尽。真尽真消。不住中涂。直 <lb ed="X" n="0710c10"/><lb ed="R104" n="0161b13"/>趋宝所。如其执理而遗事。或逐事而迷理。讵可议于 <lb ed="X" n="0710c11"/><lb ed="R104" n="0161b14"/>花严无碍之指哉。</p> <lb ed="X" n="0710c12"/><lb ed="R104" n="0161b15"/><p xml:id="pX58p0710c1201">顾子曰。无声无臭。吾儒之所谓空也。无善无恶。二氏 <lb ed="X" n="0710c13"/><lb ed="R104" n="0161b16"/>之所谓空也。名似而实远矣。是故。讳言空者。以似废 <lb ed="X" n="0710c14"/><lb ed="R104" n="0161b17"/>真。混言空者。以似乱真。予皆不敢知也。知归子曰。空 <lb ed="X" n="0710c15"/><lb ed="R104" n="0161b18"/>一而<anchor xml:id="nkr_note_add_0710c1501" n="0710c1501"/><anchor xml:id="beg0710c1501" n="0710c1501"/>已<anchor xml:id="end0710c1501"/>。谓无声无臭为有善有恶邪。则不得谓之无 <lb ed="X" n="0710c16"/><lb ed="R104" n="0162a01"/>声无臭矣。谓无善无恶为有声有臭邪。则不得谓之 <lb ed="X" n="0710c17"/><lb ed="R104" n="0162a02"/>无善无恶矣。盖声臭者善恶之萌。善恶者声臭之著。 <lb ed="X" n="0710c18"/><lb ed="R104" n="0162a03"/>将取善以别空。亦犹取有而讳空也。顾子之意。岂不 <lb ed="X" n="0710c19"/><lb ed="R104" n="0162a04"/>以有善无恶。是谓真空。无善无恶。终归莽荡。以此为 <lb ed="X" n="0710c20"/><lb ed="R104" n="0162a05"/>儒<persName>佛</persName>鸿沟之判。不知大易之文。曰虚曰寂。曰无方无 <lb ed="X" n="0710c21"/><lb ed="R104" n="0162a06"/>体。曰何思何虑。善可得而有邪。维摩经云。虽知诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0710c22"/><lb ed="R104" n="0162a07"/>国。及与众生空。而常修净土。教化于众生。花严经云。 <lb ed="X" n="0710c23"/><lb ed="R104" n="0162a08"/>此菩萨修习一切诸善根时。作是念言。愿此善根功 <lb ed="X" n="0710c24"/><lb ed="R104" n="0162a09"/>德之力。至一切处。譬如实际无处不至。至一切物。至 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0711a" n="0711a"/> <lb ed="X" n="0711a01"/><lb ed="R104" n="0162a10"/>一切世间。行一切众生。至一切国土。至一切法。至一 <lb ed="X" n="0711a02"/><lb ed="R104" n="0162a11"/>切虚空至一切三世。至一切有为无为。至一切语言 <lb ed="X" n="0711a03"/><lb ed="R104" n="0162a12"/>音声。愿此善根亦复如是。善可得而无邪。直须坐断 <lb ed="X" n="0711a04"/><lb ed="R104" n="0162a13"/>有无。远離空色。一念未生。万善普会。繁兴大用。当处 <lb ed="X" n="0711a05"/><lb ed="R104" n="0162a14"/>寂然。斯为究竟真空。何至偏沦莽荡。若夫取善而窒 <lb ed="X" n="0711a06"/><lb ed="R104" n="0162a15"/>空。与取空而废善。执心未化。戏论滋多。不独乖释门 <lb ed="X" n="0711a07"/><lb ed="R104" n="0162a16"/>三观之宗。亦岂识孔氏无言之教哉。</p> <lb ed="X" n="0711a08"/><lb ed="R104" n="0162a17"/><p xml:id="pX58p0711a0801">顾子一日游<name role="" type="person">观音寺</name>。见男女载于道。过往来续。绳绳 <lb ed="X" n="0711a09"/><lb ed="R104" n="0162a18"/>不<anchor xml:id="nkr_note_add_0711a0901" n="0711a0901"/><anchor xml:id="beg0711a0901" n="0711a0901"/>已<anchor xml:id="end0711a0901"/>。谓弟季时曰。即此可以辨儒<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0711a0902" n="0711a0902"/><anchor xml:id="beg0711a0902" n="0711a0902"/>已<anchor xml:id="end0711a0902"/>。凡所以为此。 <lb ed="X" n="0711a10"/><lb ed="R104" n="0162b01"/>一片祸福心耳。未见有为祸福而求之吾圣人者也。 <lb ed="X" n="0711a11"/><lb ed="R104" n="0162b02"/><persName>佛</persName>氏何尝邀之使来。吾圣人何尝拒之使去。<persName>佛</persName>氏何 <lb ed="X" n="0711a12"/><lb ed="R104" n="0162b03"/>尝专言祸福。吾圣人何尝讳言祸福。就中体勘。其间 <lb ed="X" n="0711a13"/><lb ed="R104" n="0162b04"/>必有一段真精神<anchor xml:id="nkr_note_add_0711a1301" n="0711a1301"/><anchor xml:id="beg0711a1301" n="0711a1301"/>迥<anchor xml:id="end0711a1301"/>然不同处。季时曰。此特愚夫愚 <lb ed="X" n="0711a14"/><lb ed="R104" n="0162b05"/>妇之所为耳。有识者必不其然。曰。感至于愚夫愚妇。 <lb ed="X" n="0711a15"/><lb ed="R104" n="0162b06"/>而後其为感也真。应至于愚夫愚妇。而後其为应也 <lb ed="X" n="0711a16"/><lb ed="R104" n="0162b07"/>真。真之为言。纯乎天而人不与焉者也。知归子曰。嗟 <lb ed="X" n="0711a17"/><lb ed="R104" n="0162b08"/>乎。愚夫愚妇之心殆非徒祸福之所能动也。夫近于 <lb ed="X" n="0711a18"/><lb ed="R104" n="0162b09"/>人而能为祸福者。莫如城隍里社之神矣。然而城隍 <lb ed="X" n="0711a19"/><lb ed="R104" n="0162b10"/>里社之神。能动鄕邑之人而止矣。其大者则江河海 <lb ed="X" n="0711a20"/><lb ed="R104" n="0162b11"/>岳之神。出雲雨。见怪物。又其大者则日月星斗之神。 <lb ed="X" n="0711a21"/><lb ed="R104" n="0162b12"/>掌罪福。主生死。然而有司者报焉。有求者祷焉。能动 <lb ed="X" n="0711a22"/><lb ed="R104" n="0162b13"/>方域之人而止耳。若夫<persName>佛</persName>化之所及。盖寥廓而无终 <lb ed="X" n="0711a23"/><lb ed="R104" n="0162b14"/>极矣。岂祸福云尔哉。诚谓证法性身。尽无明本。神感 <lb ed="X" n="0711a24"/><lb ed="R104" n="0162b15"/>神应。非我非渠。故曰。<persName>佛</persName>身充满于法界。普现一切众 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0711b" n="0711b"/> <lb ed="X" n="0711b01"/><lb ed="R104" n="0162b16"/>生前。随缘赴感靡不周。而恒处此菩提座。感应至愚 <lb ed="X" n="0711b02"/><lb ed="R104" n="0162b17"/>夫愚妇而其感应也始真。岂不信哉。且感应之理。儒 <lb ed="X" n="0711b03"/><lb ed="R104" n="0162b18"/>亦言之。子曰。一日克<anchor xml:id="nkr_note_add_0711b0301" n="0711b0301"/><anchor xml:id="beg0711b0301" n="0711b0301"/>己<anchor xml:id="end0711b0301"/>复礼。天下归仁焉。由周而来。 <lb ed="X" n="0711b04"/><lb ed="R104" n="0163a01"/>二千馀年。自天子王侯中国言六艺者。折中于夫子。 <lb ed="X" n="0711b05"/><lb ed="R104" n="0163a02"/>神感神应。亦若是而<anchor xml:id="nkr_note_add_0711b0501" n="0711b0501"/><anchor xml:id="beg0711b0501" n="0711b0501"/>已<anchor xml:id="end0711b0501"/>矣。</p> <lb ed="X" n="0711b06"/><lb ed="R104" n="0163a03"/><p xml:id="pX58p0711b0601">或问三世之说。顾子曰。域中有二。大道大法。大道者 <lb ed="X" n="0711b07"/><lb ed="R104" n="0163a04"/>何。纲常伦理是也。所谓天叙有典。天秩有礼。根乎人 <lb ed="X" n="0711b08"/><lb ed="R104" n="0163a05"/>心之自然而不容或<anchor xml:id="nkr_note_add_0711b0801" n="0711b0801"/><anchor xml:id="beg0711b0801" n="0711b0801"/>己<anchor xml:id="end0711b0801"/>者也。有如<persName>佛</persName>氏之说行。则凡 <lb ed="X" n="0711b09"/><lb ed="R104" n="0163a06"/>忠臣孝子。皆为报夙生之恩而来。凡乱臣贼子。皆为 <lb ed="X" n="0711b10"/><lb ed="R104" n="0163a07"/>报夙生之怨而来。反诸人心之自然而不容或<anchor xml:id="nkr_note_add_0711b1001" n="0711b1001"/><anchor xml:id="beg0711b1001" n="0711b1001"/>己<anchor xml:id="end0711b1001"/>处。 <lb ed="X" n="0711b11"/><lb ed="R104" n="0163a08"/>吾见了不相干也。于是纲常伦理。且茫焉无所繫属。 <lb ed="X" n="0711b12"/><lb ed="R104" n="0163a09"/>而道穷矣。大法者何。黜陟予夺是也。所谓天命有德。 <lb ed="X" n="0711b13"/><lb ed="R104" n="0163a10"/>天讨有罪。发乎人心之当然而不容或爽者也。有如 <lb ed="X" n="0711b14"/><lb ed="R104" n="0163a11"/><persName>佛</persName>氏之说行。则凡君子而被戮辱。皆其自作之孽。而 <lb ed="X" n="0711b15"/><lb ed="R104" n="0163a12"/>戮辱之者非为伤善。凡小人而被显荣。皆其自贻之 <lb ed="X" n="0711b16"/><lb ed="R104" n="0163a13"/>休。而显荣之者非为庇恶。揆诸人心之当然而不容 <lb ed="X" n="0711b17"/><lb ed="R104" n="0163a14"/>或爽处。吾见了不相蒙也。于是黜陟予夺。且贸焉无 <lb ed="X" n="0711b18"/><lb ed="R104" n="0163a15"/>所凭依。而法穷矣。知归子曰。因缘法中。果报各殊。然 <lb ed="X" n="0711b19"/><lb ed="R104" n="0163a16"/><persName>佛</persName>之教人。唯一心法。三世本空。因缘非有。至如辟凶 <lb ed="X" n="0711b20"/><lb ed="R104" n="0163a17"/>趋吉。长善防非。可畏者因。难逃者果。忠臣孝子知恩 <lb ed="X" n="0711b21"/><lb ed="R104" n="0163a18"/>报恩。即此莫之为而为。便是不容<anchor xml:id="nkr_note_add_0711b2101" n="0711b2101"/><anchor xml:id="beg0711b2101" n="0711b2101"/>己<anchor xml:id="end0711b2101"/>之处。乱臣贼子 <lb ed="X" n="0711b22"/><lb ed="R104" n="0163b01"/>以怨报怨。即此不可解之结。便在无可赦之条。君子 <lb ed="X" n="0711b23"/><lb ed="R104" n="0163b02"/>而被戮辱。岂无戮辱之因。然其戮辱之者。自当获伤 <lb ed="X" n="0711b24"/><lb ed="R104" n="0163b03"/>善之报。小人而被显荣。合有显荣之福。然在显荣之 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0711c" n="0711c"/> <lb ed="X" n="0711c01"/><lb ed="R104" n="0163b04"/>者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0711c0101" n="0711c0101"/><anchor xml:id="beg0711c0101" n="0711c0101"/>已<anchor xml:id="end0711c0101"/>难逃庇恶之诛。是故。君子之守。行其素位而<anchor xml:id="nkr_note_add_0711c0102" n="0711c0102"/><anchor xml:id="beg0711c0102" n="0711c0102"/>已<anchor xml:id="end0711c0102"/>。 <lb ed="X" n="0711c02"/><lb ed="R104" n="0163b05"/>王者之法。明其常道而<anchor xml:id="nkr_note_add_0711c0201" n="0711c0201"/><anchor xml:id="beg0711c0201" n="0711c0201"/>已<anchor xml:id="end0711c0201"/>。三世之指。不外一心。因缘 <lb ed="X" n="0711c03"/><lb ed="R104" n="0163b06"/>之理。不離当处。以为妨道妨法。吾不知也。</p> <lb ed="X" n="0711c04"/><lb ed="R104" n="0163b07"/><p xml:id="pX58p0711c0401">顾子曰。吾圣人以人伦为实际。其所谓心性。即在君 <lb ed="X" n="0711c05"/><lb ed="R104" n="0163b08"/>臣父子兄弟夫妇之中。<persName>佛</persName>氏以人伦为幻迹。其所谓 <lb ed="X" n="0711c06"/><lb ed="R104" n="0163b09"/>心性。乃在君臣父子兄弟夫妇之外。在君臣父子兄 <lb ed="X" n="0711c07"/><lb ed="R104" n="0163b10"/>弟夫妇之中。是谓体用一原。显微无间。在君臣父子 <lb ed="X" n="0711c08"/><lb ed="R104" n="0163b11"/>兄弟夫妇之外。体用显微打成两截矣。即口口说一 <lb ed="X" n="0711c09"/><lb ed="R104" n="0163b12"/>原无间。其能一原无间乎否也。知归子曰。性无内外。 <lb ed="X" n="0711c10"/><lb ed="R104" n="0163b13"/>道无内外。即君臣父子兄弟夫妇而道在焉。非有所 <lb ed="X" n="0711c11"/><lb ed="R104" n="0163b14"/>住也。顺应而<anchor xml:id="nkr_note_add_0711c1101" n="0711c1101"/><anchor xml:id="beg0711c1101" n="0711c1101"/>已<anchor xml:id="end0711c1101"/>矣。即君臣父子兄弟夫妇所不属而 <lb ed="X" n="0711c12"/><lb ed="R104" n="0163b15"/>道无不在焉。非有所遗也。默成而<anchor xml:id="nkr_note_add_0711c1201" n="0711c1201"/><anchor xml:id="beg0711c1201" n="0711c1201"/>已<anchor xml:id="end0711c1201"/>矣。是谓体用一 <lb ed="X" n="0711c13"/><lb ed="R104" n="0163b16"/>原。显微无间必君臣父子兄弟夫妇而後可以为道。 <lb ed="X" n="0711c14"/><lb ed="R104" n="0163b17"/>则当夫人生而静之初。将以何者为道。即今不睹不 <lb ed="X" n="0711c15"/><lb ed="R104" n="0163b18"/>闻之顷。将以何者为道。推之一息不属之时。又将以 <lb ed="X" n="0711c16"/><lb ed="R104" n="0164a01"/>何者为道。然则原其始。要其终。反求诸现在。而離道 <lb ed="X" n="0711c17"/><lb ed="R104" n="0164a02"/>之时固<anchor xml:id="nkr_note_add_0711c1701" n="0711c1701"/><anchor xml:id="beg0711c1701" n="0711c1701"/>已<anchor xml:id="end0711c1701"/>多矣。其能一原无间否邪。故曰道也者。不 <lb ed="X" n="0711c18"/><lb ed="R104" n="0164a03"/>可须臾離也。可離非道也。其亦识取不可離者而可 <lb ed="X" n="0711c19"/><lb ed="R104" n="0164a04"/>矣。</p> <lb ed="X" n="0711c20"/><lb ed="R104" n="0164a05"/><p xml:id="pX58p0711c2001">梁溪高子曰。圣人之学。所以异于释氏者。只一性字。 <lb ed="X" n="0711c21"/><lb ed="R104" n="0164a06"/>圣人言性。所以异于释氏言性者。只一理字。理者天 <lb ed="X" n="0711c22"/><lb ed="R104" n="0164a07"/>理也。天理者。天然自有之条理也。故曰天叙天秩。天 <lb ed="X" n="0711c23"/><lb ed="R104" n="0164a08"/>命天讨。此处差不得针芒。先圣後圣。其揆一也。此理 <lb ed="X" n="0711c24"/><lb ed="R104" n="0164a09"/>在拈花一脉之上。非穷理到至极处。不易言也。知归 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0712a" n="0712a"/> <lb ed="X" n="0712a01"/><lb ed="R104" n="0164a10"/>子曰。宋明诸儒为心性之辨者多矣。大率岐性与心 <lb ed="X" n="0712a02"/><lb ed="R104" n="0164a11"/>而二之者也。为理气之辨者多矣。大率岐理与气而 <lb ed="X" n="0712a03"/><lb ed="R104" n="0164a12"/>二之者也。大学言心不言性。性即心也。中庸言性不 <lb ed="X" n="0712a04"/><lb ed="R104" n="0164a13"/>言心。心即性也。大易论理不论气。气即理也。孟子论 <lb ed="X" n="0712a05"/><lb ed="R104" n="0164a14"/>气即论道。气亦道也。合而言之。一心而<anchor xml:id="nkr_note_add_0712a0501" n="0712a0501"/><anchor xml:id="beg0712a0501" n="0712a0501"/>已<anchor xml:id="end0712a0501"/>矣。了心者 <lb ed="X" n="0712a06"/><lb ed="R104" n="0164a15"/>一且不立。二复何有。其见为有二者。皆不知心者也。 <lb ed="X" n="0712a07"/><lb ed="R104" n="0164a16"/>且高子所言穷理到极至处。其可以知知。可以识识 <lb ed="X" n="0712a08"/><lb ed="R104" n="0164a17"/>邪。可以知知。可以识识。则非天载之本然。何名极至。 <lb ed="X" n="0712a09"/><lb ed="R104" n="0164a18"/>不可以知知。不可以识识。吾不知与拈花一脉。有何 <lb ed="X" n="0712a10"/><lb ed="R104" n="0164b01"/>分别。却成高下邪。</p> <lb ed="X" n="0712a11"/><lb ed="R104" n="0164b02"/><p xml:id="pX58p0712a1101">高子曰。<persName>佛</persName>氏夷善恶是非而曰平等。彼固曰无分别 <lb ed="X" n="0712a12"/><lb ed="R104" n="0164b03"/>心。有分别性。我则谓有分别性。亦无分别用。使天下 <lb ed="X" n="0712a13"/><lb ed="R104" n="0164b04"/>善恶是非顚倒错乱。擧一世糜烂之蛊壞之不顾。其 <lb ed="X" n="0712a14"/><lb ed="R104" n="0164b05"/>亦不仁而<anchor xml:id="nkr_note_add_0712a1401" n="0712a1401"/><anchor xml:id="beg0712a1401" n="0712a1401"/>已<anchor xml:id="end0712a1401"/>矣。知归子曰。日行于天。上者若冈若岨。 <lb ed="X" n="0712a15"/><lb ed="R104" n="0164b06"/>下者若洿池。若溷厕。无弗照也。水行于地。细者若沟 <lb ed="X" n="0712a16"/><lb ed="R104" n="0164b07"/>若渠。大者若江淮。若河海。无弗入也。日也水也。有是 <lb ed="X" n="0712a17"/><lb ed="R104" n="0164b08"/>非善恶于其间乎哉。有是非善恶于其间。则其明之 <lb ed="X" n="0712a18"/><lb ed="R104" n="0164b09"/>息也。久矣。其流之壅也。速矣。大哉平等。其天之所以 <lb ed="X" n="0712a19"/><lb ed="R104" n="0164b10"/>为心乎。天之于人也。祸福陞沉。荣枯生死。非有区之 <lb ed="X" n="0712a20"/><lb ed="R104" n="0164b11"/>者。而适如其自取焉。亦平等而<anchor xml:id="nkr_note_add_0712a2001" n="0712a2001"/><anchor xml:id="beg0712a2001" n="0712a2001"/>已<anchor xml:id="end0712a2001"/>矣。不闻其擧一世 <lb ed="X" n="0712a21"/><lb ed="R104" n="0164b12"/>而糜烂之蛊壞之也。且夫<persName>佛</persName>之于是非善恶也。严矣 <lb ed="X" n="0712a22"/><lb ed="R104" n="0164b13"/>五戒。十戒。十重。四十八轻戒。二百五十戒。五百戒。极 <lb ed="X" n="0712a23"/><lb ed="R104" n="0164b14"/>之三千威仪。八万细行。胥四众之人。纳之于淸净之 <lb ed="X" n="0712a24"/><lb ed="R104" n="0164b15"/>域。是故。处世则为居士。为长者。为转轮圣王。出世则 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0712b" n="0712b"/> <lb ed="X" n="0712b01"/><lb ed="R104" n="0164b16"/>为声闻。为缘觉。为菩萨。未闻其擧一世而糜烂之蛊 <lb ed="X" n="0712b02"/><lb ed="R104" n="0164b17"/>壞之也。然则无分别心。有分别用。是则<persName>佛</persName>之所以为 <lb ed="X" n="0712b03"/><lb ed="R104" n="0164b18"/><persName>佛</persName>。天之所以为天。亦圣之所以为圣也。其为仁也岂 <lb ed="X" n="0712b04"/><lb ed="R104" n="0165a01"/>不大哉。</p> <lb ed="X" n="0712b05"/><lb ed="R104" n="0165a02"/><p xml:id="pX58p0712b0501">高子曰。天地间对待之理。有阳便有阴。有吾儒便有 <lb ed="X" n="0712b06"/><lb ed="R104" n="0165a03"/>二氏。<persName>佛</persName>氏之教阴教也。观其生于西方。译自外国。所 <lb ed="X" n="0712b07"/><lb ed="R104" n="0165a04"/>言皆鬼神之事。槪可见矣。自古阳分中极治之世。何 <lb ed="X" n="0712b08"/><lb ed="R104" n="0165a05"/>尝有<persName>佛</persName>氏来阳极盛则阴生。三代之时。世界<anchor xml:id="nkr_note_add_0712b0801" n="0712b0801"/><anchor xml:id="beg0712b0801" n="0712b0801"/>已<anchor xml:id="end0712b0801"/>属阴 <lb ed="X" n="0712b09"/><lb ed="R104" n="0165a06"/>分。至孔子之时。吾道大明。其盛<anchor xml:id="nkr_note_add_0712b0901" n="0712b0901"/><anchor xml:id="beg0712b0901" n="0712b0901"/>已<anchor xml:id="end0712b0901"/>极。而<persName>佛</persName>老遂幷生 <lb ed="X" n="0712b10"/><lb ed="R104" n="0165a07"/>于其间。迨後世运益下。圣道益衰。<persName>佛</persName>老司教。各以其 <lb ed="X" n="0712b11"/><lb ed="R104" n="0165a08"/>类也。知归子曰。阴阳二義。或名大小。或喩善恶。<persName>佛</persName>法 <lb ed="X" n="0712b12"/><lb ed="R104" n="0165a09"/>非大小之可量。非善恶之可拟。何为阴教哉。请得而 <lb ed="X" n="0712b13"/><lb ed="R104" n="0165a10"/>究言之。儒者之教。以天命为宗。以至善为体。位之为 <lb ed="X" n="0712b14"/><lb ed="R104" n="0165a11"/>天地。育之为万物。一生生不<anchor xml:id="nkr_note_add_0712b1401" n="0712b1401"/><anchor xml:id="beg0712b1401" n="0712b1401"/>已<anchor xml:id="end0712b1401"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0712b1402" n="0712b1402"/><anchor xml:id="beg0712b1402" n="0712b1402"/>已<anchor xml:id="end0712b1402"/>矣。一至诚无息 <lb ed="X" n="0712b15"/><lb ed="R104" n="0165a12"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0712b1501" n="0712b1501"/><anchor xml:id="beg0712b1501" n="0712b1501"/>已<anchor xml:id="end0712b1501"/>矣。其機顺。故其用常主于经世。老氏之教。以无 <lb ed="X" n="0712b16"/><lb ed="R104" n="0165a13"/>极为宗。以希夷微为体。损之又损以至于无为。无为 <lb ed="X" n="0712b17"/><lb ed="R104" n="0165a14"/>而无不为。其機逆而顺。故其用在世出世间。<persName>佛</persName>氏之 <lb ed="X" n="0712b18"/><lb ed="R104" n="0165a15"/>教。以一心为宗。以尽虚空遍法界为体。即色即空。非 <lb ed="X" n="0712b19"/><lb ed="R104" n="0165a16"/>空非色。離四相。出三有。其機逆。故其道常主于出世。 <lb ed="X" n="0712b20"/><lb ed="R104" n="0165a17"/>然而言天载者。以无声无臭为至。则太极反乎无极 <lb ed="X" n="0712b21"/><lb ed="R104" n="0165a18"/>矣。吾有知乎哉。无知也。则超乎色空矣。究竟本来。涅 <lb ed="X" n="0712b22"/><lb ed="R104" n="0165b01"/>槃生死。俱不可得。何顺何逆。非世间。非出世间。同一 <lb ed="X" n="0712b23"/><lb ed="R104" n="0165b02"/>毘卢遮那妙莊严海。呜呼。此非独观于昭旷之原者。 <lb ed="X" n="0712b24"/><lb ed="R104" n="0165b03"/>孰足以知其意哉。至以西方外国为嫌。则文王非西 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0712c" n="0712c"/> <lb ed="X" n="0712c01"/><lb ed="R104" n="0165b04"/>夷之人邪。鬼神之说屡见于诗书。又何谓也。谓三代 <lb ed="X" n="0712c02"/><lb ed="R104" n="0165b05"/>以还。世界属阴。更非通论。治乱循环。阴阳迭运。汉明 <lb ed="X" n="0712c03"/><lb ed="R104" n="0165b06"/>帝唐太宗<name role="" type="person">明太祖</name>时。视春秋孰治。而<persName>佛</persName>教昌焉。其果 <lb ed="X" n="0712c04"/><lb ed="R104" n="0165b07"/>阴之所召邪。</p> <lb ed="X" n="0712c05"/><lb ed="R104" n="0165b08"/><p xml:id="pX58p0712c0501">或问知归子曰。子儒者也。服习诸先生书旧矣。今舍 <lb ed="X" n="0712c06"/><lb ed="R104" n="0165b09"/>而之<persName>佛</persName>。其不为背本乎。答曰。予所言者。天下之公言 <lb ed="X" n="0712c07"/><lb ed="R104" n="0165b10"/>也。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0712c0701" n="0712c0701"/><anchor xml:id="beg0712c0701" n="0712c0701"/>己<anchor xml:id="end0712c0701"/>之所得私也。<persName>佛</persName>法行世久矣。是苦海之津樑 <lb ed="X" n="0712c08"/><lb ed="R104" n="0165b11"/>也。是众生之眼目也。是帝天之所诃护。神鬼之所钦 <lb ed="X" n="0712c09"/><lb ed="R104" n="0165b12"/>崇也。六师不能沮其化。三武不能遏其流。而诸先生 <lb ed="X" n="0712c10"/><lb ed="R104" n="0165b13"/>顾欲以方隅之见辞而闢之。亦劳而少功矣。闢之者。 <lb ed="X" n="0712c11"/><lb ed="R104" n="0165b14"/>一以为伪教。一以为异端。以为异端。是法执未忘也。 <lb ed="X" n="0712c12"/><lb ed="R104" n="0165b15"/>以为伪教。是天眼未通也。诸先生之在今日。决定法 <lb ed="X" n="0712c13"/><lb ed="R104" n="0165b16"/>执忘。天眼通矣。是予之所言。皆诸先生所欲言也。又 <lb ed="X" n="0712c14"/><lb ed="R104" n="0165b17"/>何间焉。且诸先生所造。诚未易测矣。高子之入道也。 <lb ed="X" n="0712c15"/><lb ed="R104" n="0165b18"/>阅程伯子语云。万变皆在人。其实无一事。当念斩然 <lb ed="X" n="0712c16"/><lb ed="R104" n="0166a01"/>曰。其实原无一事也。至末後与人书曰。心如太虚。本 <lb ed="X" n="0712c17"/><lb ed="R104" n="0166a02"/>无生死。抑何其言之似<persName>佛</persName>也。岂唯高子哉。陆子之言 <lb ed="X" n="0712c18"/><lb ed="R104" n="0166a03"/>曰。不识不知。顺帝之则。此理岂容识知哉。吾有知乎 <lb ed="X" n="0712c19"/><lb ed="R104" n="0166a04"/>哉。此理岂容有知哉。朱子曰。非全放下。终难凑泊。是 <lb ed="X" n="0712c20"/><lb ed="R104" n="0166a05"/>亦<persName>佛</persName>说也。明道云。与其非外而是内。不若内外之两 <lb ed="X" n="0712c21"/><lb ed="R104" n="0166a06"/>忘。两忘则澄然无事矣。伊川之将终也。曰。道著用便 <lb ed="X" n="0712c22"/><lb ed="R104" n="0166a07"/>不是。其果能自异于<persName>佛</persName>否邪。特其平生志事。唯在扶 <lb ed="X" n="0712c23"/><lb ed="R104" n="0166a08"/>皇极。叙人伦。故于<persName>佛</persName>氏之指。诚不暇深究。又以先入 <lb ed="X" n="0712c24"/><lb ed="R104" n="0166a09"/>者为之主。遂流于武断而不自知。然而此心理之同。 <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0713a" n="0713a"/> <lb ed="X" n="0713a01"/><lb ed="R104" n="0166a10"/>诚不容有二。故其深造自得处。亦不能自掩。岂唯诸 <lb ed="X" n="0713a02"/><lb ed="R104" n="0166a11"/>子哉。舜之无为。文之不显。孔子之无知。亦若是而<anchor xml:id="nkr_note_add_0713a0201" n="0713a0201"/><anchor xml:id="beg0713a0201" n="0713a0201"/>已<anchor xml:id="end0713a0201"/> <lb ed="X" n="0713a03"/><lb ed="R104" n="0166a12"/>矣。同此之谓大道。异此之谓异端。不由乎此。而徇生 <lb ed="X" n="0713a04"/><lb ed="R104" n="0166a13"/>执有。妄希至道。譬之回旋于断港绝潢中。而蕲至于 <lb ed="X" n="0713a05"/><lb ed="R104" n="0166a14"/>海。不可得也。</p> <lb ed="X" n="0713a06"/><lb ed="R104" n="0166a15"/><p xml:id="pX58p0713a0601">此论作于重光赤奋若之冬。阅今十一年矣。初脱 <lb ed="X" n="0713a07"/><lb ed="R104" n="0166a16"/>稿时。汪子大绅评为决定说。又谓不独<persName>佛</persName>氏之圆 <lb ed="X" n="0713a08"/><lb ed="R104" n="0166a17"/>宗。亦儒门之了義。而删去戒杀生一节。及论老莊 <lb ed="X" n="0713a09"/><lb ed="R104" n="0166a18"/>一节。其意在和同三教。不欲有所轩轾于其间。又 <lb ed="X" n="0713a10"/><lb ed="R104" n="0166b01"/>删去末後两节。一则谓法法无根。才费分疏。<anchor xml:id="nkr_note_add_0713a1001" n="0713a1001"/><anchor xml:id="beg0713a1001" n="0713a1001"/>已<anchor xml:id="end0713a1001"/>成 <lb ed="X" n="0713a11"/><lb ed="R104" n="0166b02"/>死句。一则谓心言直故。无诸委曲。直收直放。一往 <lb ed="X" n="0713a12"/><lb ed="R104" n="0166b03"/>快然。其言亦各有指。然戒杀一事。乃儒<persName>佛</persName>共由之 <lb ed="X" n="0713a13"/><lb ed="R104" n="0166b04"/>路。岂得谓<persName>佛</persName>好生而儒好杀邪。诚好生。又岂得以 <lb ed="X" n="0713a14"/><lb ed="R104" n="0166b05"/>生为仁。以杀为義。以杀为義。则義乃仁之贼矣。而 <lb ed="X" n="0713a15"/><lb ed="R104" n="0166b06"/>岂然哉。老莊之书具在。与圆觉楞严仔细挍量。同 <lb ed="X" n="0713a16"/><lb ed="R104" n="0166b07"/>异自见。实际理也。一尙不立。何有于三。然建化门 <lb ed="X" n="0713a17"/><lb ed="R104" n="0166b08"/>头。不无差别。如四时之错行。如日月之代明。分剂 <lb ed="X" n="0713a18"/><lb ed="R104" n="0166b09"/>画然。要不碍大虚之体。最後论诸先生所证。真实 <lb ed="X" n="0713a19"/><lb ed="R104" n="0166b10"/>不虚。幷无委曲。此论不明。则诸先生亦六师三武 <lb ed="X" n="0713a20"/><lb ed="R104" n="0166b11"/>之流耳。又何能模笵人伦兴起百世哉。故仍依原 <lb ed="X" n="0713a21"/><lb ed="R104" n="0166b12"/>本。而附著其说如此。乾隆五十六年九月晦际淸 <lb ed="X" n="0713a22"/><lb ed="R104" n="0166b13"/>题。</p> <lb ed="X" n="0713a23"/><lb ed="R104" n="0166b14"/> <lb ed="X" n="0713a24"/><lb ed="R104" n="0166b15"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>一乘决疑论<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X58.1029.0713b" n="0713b"/> <lb ed="X" n="0713b01"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1029-A 题一乘决疑论後</cb:mulu><head>No. 1029-A <lb ed="X" n="0713b02"/><lb ed="R104" n="0167a01"/> 题一乘决疑论後</head> <lb ed="X" n="0713b03"/> <lb ed="X" n="0713b04"/><lb ed="R104" n="0167a02"/><p xml:id="pX58p0713b0401">大哉毘卢海。遍满一切处。于一毛端中。世界无量数。 <lb ed="X" n="0713b05"/><lb ed="R104" n="0167a03"/>一一世界中。分身而普度。日月何以明。寒暑何以互。 <lb ed="X" n="0713b06"/><lb ed="R104" n="0167a04"/>阴阳谁均调。经常谁佈濩。善善与恶恶。感应何无误。 <lb ed="X" n="0713b07"/><lb ed="R104" n="0167a05"/>此皆毘卢海。不可思议故。起居粥饭间。莊严性海具。 <lb ed="X" n="0713b08"/><lb ed="R104" n="0167a06"/>愚者昧其原。画疆争负固。反执儒家言。与<persName>佛</persName>相触忤。 <lb ed="X" n="0713b09"/><lb ed="R104" n="0167a07"/>不知古圣贤。深达菩提路。或<persName>佛</persName>亲化身。或受<persName>佛</persName>嘱咐。 <lb ed="X" n="0713b10"/><lb ed="R104" n="0167a08"/>随顺众生心。欣慼与好恶。四维张纲常。庶类别擧措。 <lb ed="X" n="0713b11"/><lb ed="R104" n="0167a09"/>因宜而制法。方便为营护。去圣忽时遥。群言幷抵捂。 <lb ed="X" n="0713b12"/><lb ed="R104" n="0167a10"/>如虱处裤中。妄测朝与莫。少读孟子书。疑情每逬露。 <lb ed="X" n="0713b13"/><lb ed="R104" n="0167a11"/>善信美大圣。神是谁人做。分明六种人。颇讶考亭註。 <lb ed="X" n="0713b14"/><lb ed="R104" n="0167a12"/>始知三界雄。别有大彻悟。法身证虚空。无去亦无住。 <lb ed="X" n="0713b15"/><lb ed="R104" n="0167a13"/>化城难久居。宝山须进步。叔父少年时。洙泗曾沿沂。 <lb ed="X" n="0713b16"/><lb ed="R104" n="0167a14"/>因流达其原。河汉在吞吐。<anchor xml:id="nkr_note_add_0713b1601" n="0713b1601"/><anchor xml:id="beg0713b1601" n="0713b1601"/>己<anchor xml:id="end0713b1601"/>觉复觉他。具见婆心苦。 <lb ed="X" n="0713b17"/><lb ed="R104" n="0167a15"/>愍兹执迷人。张目而一謼。小子复何知。屡次蒙开谕。 <lb ed="X" n="0713b18"/><lb ed="R104" n="0167a16"/>敢输涓滴流。为彼汪洋助。奉告读书人。莫复障雲雾。</p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0704b0701" to="#end0704b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0704b1901" to="#end0704b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0704c1401" to="#end0704c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0704c2201" to="#end0704c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0704c2401" to="#end0704c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0705a1101" to="#end0705a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0705a1601" to="#end0705a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0705a2101" to="#end0705a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0705b2101" to="#end0705b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0705c0201" to="#end0705c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0705c1101" to="#end0705c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0705c1501" to="#end0705c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0706b1101" to="#end0706b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0706b1501" to="#end0706b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0707b0101" to="#end0707b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0707b0401" to="#end0707b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0707b0501" to="#end0707b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0707b0801" to="#end0707b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0707c0901" to="#end0707c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0707c1001" to="#end0707c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0707c1601" to="#end0707c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0707c1701" to="#end0707c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0707c2301" to="#end0707c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0708a1301" to="#end0708a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0708b0801" to="#end0708b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0708b0901" to="#end0708b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0708c0801" to="#end0708c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">剌</lem><rdg wit="#wit.orig">刺</rdg></app> <app from="#beg0709a1801" to="#end0709a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0709b1401" to="#end0709b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0709b1402" to="#end0709b1402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0709c0301" to="#end0709c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0709c1201" to="#end0709c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0709c1301" to="#end0709c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0709c2401" to="#end0709c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0710a0801" to="#end0710a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0710b2101" to="#end0710b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0710b2301" to="#end0710b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0710c1501" to="#end0710c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0711a0901" to="#end0711a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0711a0902" to="#end0711a0902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0711a1301" to="#end0711a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">迥</lem><rdg wit="#wit.orig">迴</rdg></app> <app from="#beg0711b0301" to="#end0711b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0711b0501" to="#end0711b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0711b0801" to="#end0711b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0711b1001" to="#end0711b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0711b2101" to="#end0711b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0711c0101" to="#end0711c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0711c0102" to="#end0711c0102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0711c0201" to="#end0711c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0711c1101" to="#end0711c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0711c1201" to="#end0711c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0711c1701" to="#end0711c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0712a0501" to="#end0712a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0712a1401" to="#end0712a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0712a2001" to="#end0712a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0712b0801" to="#end0712b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0712b0901" to="#end0712b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0712b1401" to="#end0712b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0712b1402" to="#end0712b1402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0712b1501" to="#end0712b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0712c0701" to="#end0712c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0713a0201" to="#end0713a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0713a1001" to="#end0713a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0713b1601" to="#end0713b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0704b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0704b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0704b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0704b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0704c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0704c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0704c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0704c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0704c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0704c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0705a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0705a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0705a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0705a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0705a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0705a2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0705b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0705b2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0705c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0705c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0705c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0705c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0705c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0705c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0706b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0706b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0706b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0706b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0707b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0707b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707b0401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0707b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707b0501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0707b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0707c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0707c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0707c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707c1601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0707c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707c1701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0707c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0708a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0708a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0708b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0708b0801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0708b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0708b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0708c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0708c0801">剌【CB】，刺【卍续】</note> <note n="0709a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0709a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0709b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0709b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0709b1402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0709b1402">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0709c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0709c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0709c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0709c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0709c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0709c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0709c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0709c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0710a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0710b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0710b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0710c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0711a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0711a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0711a0902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0711a0902">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0711a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0711a1301">迥【CB】，迴【卍续】</note> <note n="0711b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0711b0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0711b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0711b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0711b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0711b0801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0711b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0711b1001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0711b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0711b2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0711c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0711c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0711c0102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0711c0102">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0711c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0711c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0711c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0711c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0711c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0711c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0711c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0711c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0712a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0712a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0712a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0712b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0712b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0712b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0712b1402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712b1402">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0712b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0712c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712c0701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0713a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0713a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0713b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713b1601">己【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>